Mijn zoektocht naar 'De Mysterieuze', een Egyptische Titanic-overlevende

In 2012, 100 jaar na de ramp met de Titanic, zag ik een reportage over de Libanese slachtoffers die aan boord van het schip zaten. Ik wist niet dat er überhaupt Arabieren op de Titanic aanwezig waren. Om meer over hun te weten te komen verdiepte ik me in de Encyclopedia Titanica – een uitgebreide database met verhalen en documenten van alle mensen die tijdens de ramp aan boord van de Titanic zaten.

Ik vond een reeks verhalen van passagiers die ergens uit het Midden-Oosten kwamen, maar toen ik op zoek ging naar andere Egyptenaren vond ik maar één naam: Hamad Hassab.

Op de website stond alleen z’n naam; meer over z’n leven of z’n familie was er niet bekend. Ik besloot toen om er mijn persoonlijke missie van te maken om het verhaal, van de enige Egyptenaar aan boord van het meest bekende gezonken schip ooit, te vertellen. Misschien niet geheel onverwachts, bleek dit moeilijker dan ik had gehoopt.

Ik hoopte in de Egyptische archieven zijn geboorte- of sterftecertificaat te vinden. Maandenlang las ik elke krant die in de weken voor, of na het vertrek van de Titanic was gepubliceerd. Ik checkte zelfs of Hamad Hassab misschien een telegram had gestuurd toen het schip zonk. Maar ik kon niets vinden.

De mensen waar ik mee in contact kwam tijdens mijn zoektocht zeiden dat z’n naam waarschijnlijk verkeerd gespeld was in de Encyclopedia Titanica, en dat ik naar iemand op zoek was die gewoon niet bestond, en ze leken langzaam aan gelijk te krijgen. Toch had ik wel die naam waar ik wat mee kon. Ik kwam er uiteindelijk achter dat er zeker wel een Hamad Hassab was geweest, die bevriend was met Henry Harper – een Amerikaanse zakenman wiens opa het bedrijf dat uiteindelijk uitgroeide tot HarperCollins op had gezet. Harper was een van de 700 overlevenden van de Titanic-ramp. Ik zocht contact met de familie Harper in de hoop dat ik eindelijk iets op het spoor was gekomen, maar niemand kon me iets over Hassab vertellen.

Na deze zoveelste teleurstelling leek de kans op slagen steeds kleiner te worden. Dus, omdat ik het hoofdstuk af wilde sluiten, publiceerde ik het verhaal over m’n drie jaar durende mislukte zoektocht in een landelijk Egyptische krant. Een paar weken later zocht iemand die beweerde familie van Hassab te zijn, contact met mij. Ze zei dat haar familie niet zo happig was om met me te praten, maar nadat ik ze had weten te overtuigen van mijn oprechte interesse kwam ik in contact met twee van z’n kleinkinderen – Anmar en Serag El Din, waarvan de jongste van de twee al zeventig jaar was.

De mannen leken veel over het leven van hun grootvader en z’n reis aan boord van de Titanic te weten, hoewel ze elkaar soms ook tegenspraken. Door hun verhalen en hun documenten – waaronder de enige foto van Hassab die kort voor z’n dood was genomen – kwam ik er beetje bij beetje achter dat Hamad Hassab de Titanic ramp had overleefd.

Volgens z’n familie was Hassab door Henry en z’n vrouw, Myra Harper, uitgenodigd om aan boord mee te gaan nadat Hassab hun een keer in z’n huis in Cairo had verwelkomd – hij was toen ook hun gids en tolk.

Hassab reisde eerste klas aan boord van de Titanic, maar bracht liever niet teveel tijd door met de andere gasten of “de prachtige, jonge vrouwen die met hem een praatje wilden maken,” vertelde Anmar me – hierdoor kreeg Hassab al snel de bijnaam “De Mysterieuze”.

Men denkt dat, nadat het schip de ijsberg raakte, Hassab het Titanic personeel hoorde zeggen dat het schip zeker ging zinken. Hij heeft dit meteen tegen de Harpers verteld waarna de drie zoveel mogelijk warme kleren aantrokken, de hond van de Harpers, Sun, pakten en ze naar reddingsboot nummer drie zijn gesneld.

Het verhaal gaat dat Hassab Henry en Myra op z’n schouders de reddingsboot in heeft gedragen, voordat hij zelf in de boot sprong en het touw, waaraan de boot aan het schip zat, doorsneed. Hij zorgde er zo voor dat ze de grote menigte die de boot in probeerde te springen wist te ontvluchten. De boot voer halfvol weg en zo zouden Hassab en de Harpers deze ramp hebben overleefd.

Drie dagen na het zinken van het schip kreeg de familie van Hassab een handgeschreven kaart waarop stond dat hij de ramp had overleefd. Maar het duurde nog eens drie jaar voordat hij weer thuis was. Z’n familie heeft geen idee waar hij al die tijd is geweest omdat hij het hun nooit heeft willen vertellen. Op een gegeven moment stopten ze maar met vragen – het trauma van de ramp zou ervoor gezorgd hebben dat hij over die periode van z’n leven liever zweeg.

Na al mijn bevindingen vertelde ik de Encyclopedia Titanica dat ik mijn zoektocht naar Hassab en z’n verhaal had afgerond. Ik was verrast over hoe enthousiast ze waren om meer over z'n leven te horen. Ze vertelden me dat, ondanks al hun moeite, ze het moeilijk vonden om meer informatie over passagiers uit het Midden-Oosten te vinden. Uiteindelijk werd het verhaal van Hamad Hassab op de site gezet, en ben ik de officiële bron geworden van zijn verhaal over zijn reis op de Titanic. Ik ben erg trots om daar een minideel van uit te mogen maken.