FYI.

This story is over 5 years old.

Drugs

Mocht je op een festival gepakt worden met drugs, weiger dan om direct je boete te betalen

Dat is het advies van advocaat Juriaan de Vries, die wil voorkomen dat je voor altijd met een strafblad opgescheept zit.
27.8.14

Lowlands 'straat' waar OM, recherche en Forensische Opsporing optreden tegen drugsbezit. Beeld via.

In een opiniestuk van Het Parool van afgelopen maandag vegen Juriaan de Vries en Christian Flokstra de vloer aan met de antidrugsstraat die het Openbaar Ministerie op Lowlands had ingericht. Daar kregen festivalbezoekers die met drugs waren betrapt te maken met een zogeheten 'OM-strafbeschikking'. Dat houdt in dat het Openbaar Ministerie een verdachte het voorstel kan doen om meteen in te stemmen met een geldboete of een taakstraf, om op die manier snel van al het gezeur af te zijn. Op Lowlands 2014 is dit in de speciale War-on-Drugs-straat 119 keer gebeurd.

Advertentie

Officieel heet het trouwens niet de 'War-on-Drugsstraat', maar gewoon een 'straat van politie en OM'. Want de drugshebbers worden aangepakt omdat drugs "schadelijk voor de gezondheid" en verboden zijn, dus dan is het geen onderdeel van de War on Drugs. Het is in ieder geval een straat waar politie, een drugstester en het Openbaar Ministerie naast elkaar zitten om de drugsovertreders aan de lopende band te kunnen straffen voor hun gevaarlijke wangedrag.

Het probleem is dus dat de daders er als ze gewoon meewerken helemaal niet snel vanaf zijn, maar juist de rest van hun leven vastzitten aan een strafblad voor het bezit van drugs. Als er ook een advocaat aanwezig zou zijn geweest, dan was het voor verdachten misschien duidelijker geweest wat precies de consequenties van hun opties waren geweest.

De Vries en Fokstra zijn niet de enigen die vinden dat er in de antidrugsstraat een advocaat aanwezig had moeten zijn. Advocate Willemijn Oosterbaan maakte zich daar vorige week ook al druk over.

Zij zegt dat – dankzij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens – ook in Nederland de regel geldt dat elke verdachte vóór zijn eerste verhoor duidelijk verstaan moet zijn gegeven dat hij of zij recht heeft op een advocaat. Maar ja, stelt Oosterbaan, "kennelijk zit een advocaat het OM te veel in de weg bij het spelen van eigen rechter."

Het Openbaar Ministerie is in een reactie aan VICE verbaasd over de kritiek. "We zijn er het er natuurlijk hartgrrrrrondig mee oneens," zegt woordvoerder Mary Hallebeek (in de meest opgewekte toon die ik ooit van een woordvoerder heb gehoord – waarvoor hulde).

Advertentie

Ze begrijpt de kritiek op het OM niet zo goed. "Wij hebben deze bevoegdheid gekregen van de wetgever, dus als ze daar iets over te klagen hebben moet je in Den Haag zijn, niet bij ons." Bovendien, zegt ze, heeft de officier bij elke stap keurig uitgelegd wat de opties waren. In een uitgebreide reactie legt het OM uit wat de procedure stap-voor-stap inhoudt.

Zo is er bijvoorbeeld ook de mogelijkheid om helemaal in het begin een advocaat te spreken."Als de verdachte hiervoor kiest," staat er, "dan wordt de verdachte naar een nabijgelegen politiebureau gebracht waar de piketadvocaat, of de voorkeursadvocaat, wordt opgeroepen."

Dan moet je op Lowlands dus kiezen: snel meewerken en terug naar je vrienden en het feestje, óf naar een politiebureau in Lelystad en daar wachten op je advocaat en je verhoor. Rara, wat kiest men collectief?

Maar ook daarna zijn er nog meerdere uitvluchten. Het OM zegt dat de officier de opties helder uitlegt. Maar gezien het feit dat advocaat Juriaan de Vries al contact heeft gehad met meerdere festivalbezoekers die nu een strafblad hebben en zich dat helemaal niet realiseerden toen ze hun pinpas door de gleuf haalden, kun je je afvragen of de verdachten vooraf inderdaad zijn onderworpen aan een uitgebreid en verhelderend college strafbeschikking.

Een drugstest op Lowlands. Beeld via.

Daar is het nu dus tijd voor. De strafbeschikking is een maatregel die in 2006 is doorgevoerd door het normen-en-waardenkabinet CDA, VVD en D66 en stelt dat het Openbaar Ministerie zonder tussenkomst van een rechter een boete of straf mag opleggen voor misdrijven.

Advertentie

Je mag daartegen in verzet gaan en dat kun je dus ook doen op een festival. Maar zodra je ter plekke betaalt, heb je sowieso een strafblad. Je moet goed weten op welk moment je die joker in moet zetten. Dat is dusna het verhoor, maar voor het betalen. Denk nooit: ik wil er zo snel mogelijk vanaf zijn.

Omdat er zoveel onduidelijkheid over is, vinden deze advocaten dus dat er in de antidrugsstraat ook een legertje advocaten moet staan om dit alles helder uit te leggen aan de net uit het feestgedruis geplukte verdachten. Het is sterk de vraag of dat bij het volgende festival wel het geval is, dus daarom hier nog even de prangendste vragen aan Jurriaan de Vries, mede-schrijver aan het opiniestuk van Het Parool, en strafrechtadvocaat in Amsterdam.

Stel: iemand gaat dit weekend naar een festival en wordt naar zo'n straat gebracht, wat moet hij of zij dan doen?

Ik zou iedereen adviseren om niet ter plekke te betalen. Als je geen advocaat in de buurt hebt kun je niet goed beoordelen wat je precies aan het doen bent en wat de gevolgen zijn. Gewoon altijd een advocaat spreken.

In welk geval zou je tegen een bezoeker zeggen dat het toch beter is om die pinpas maar gewoon door de gleuf te halen?

Nou, dat vind ik moeilijk om te zeggen. Maar vooruit, even advocaat van de duivel spelen: stel, ik zie een zaak waar bij iemand vijftig pillen, twintig gram individuele envelopjes coke en een flinke stapel 5-, 10- en 20-eurobiljetten worden aangetroffen en ze zeggen: hier heb je een strafbeschikking van 120 euro. Nou ja, dan zou ik knikken naar 'm. Dan komt-ie er goed mee weg.

Advertentie

Op Lowlands was er dus helemaal geen advocaat aanwezig voor de verdachten. Wat zou jij hebben kunnen doen als je er wel was geweest?

Ik wil op dat moment het dossier zien en op basis daarvan een beslissing nemen. Ik kan daar geen eenduidig antwoord op geven, omdat elke zaak anders is. Op dit moment gaat er een standaardformule overheen zonder dat door een client en een advocaat naar alle bijkomende feiten kan worden gekeken. Hoe het hoort te gaan is dat het OM een standpunt inneemt, ik dat bespreek met mijn client en aan de hand daarvan werken we verder en kan ik beoordelen of die strafbeschikking een juiste keuze is of niet.

Wat zou jij graag anders zien?

De reden dat we dit stuk hebben opgesteld is tweeledig. Ten eerste zeggen we: als je zo'n straat doet, doe het dan goed. Ga niet het hele traject efficiënt maken en dan de advocaten erbuiten laten. Ten tweede kun je je natuurlijk iets afvragen over het beleid. Is het verstandig om jonge mensen op te zadelen met een strafblad waar ze de rest van hun leven last van kunnen hebben? Als je later gaat solliciteren moet je soms een Verklaring Omtrent Gedrag overhandigen, en daar staat dan dat je ooit kleine hoeveelheden drugs hebt bezeten. Het beleid van het OM zou ook gericht kunnen zijn op dealers.

Ja, want wat vind je überhaupt van die drugsstraat?

Het is een illusie om te denken dat drugsgebruik volledig van festivals kan worden verbannen. Je kunt je afvragen: is nu met deze 119 drugsaanhoudingen de wereld een betere plek gemaakt? Je pakt ze en wat bereik je er dan mee? Dat ze terug naar hun vrienden lopen en zeggen: "Hé, weet je wat ik net heb gehoord? Drugs zijn slecht voor je." Ik denk eerder dat ze teruglopen en zeggen: "Hé, mijn xtc is afgepakt, heb jij misschien nog een pil voor me?"