Deze bot kocht illegale dingen op darknet (en niemand weet wie schuldig is)

Een geautomatiseerde bot mocht de afgelopen paar maanden de decadente droom van elke grijze-marktshopper beleven: de software kreeg elke week een budget van 100 dollar in de vorm van Bitcoins om te besteden op het darknet. Het mediakunstenaarscollectief ​!Mediengruppe Bitnik programmeerde de ​Random Darknet Shopper voor hun tentoonstelling "The Darknet. From Memes to Onionland" in de galerie St. Gallen, en zorgde zo voor een hele hoop spullen op de finissage afgelopen zondag.

De bot had zijn taak prima uitgevoerd door alles te kopen wat het onbevooroordeelde algoritme tegenkwam. En dat hoeft op het darknet niet te blijven bij Moldavische sigaretten, lopers van de brandweer en Lord of the Rings-collecties. Op darknet had de onschuldige bot zomaar een huurmoordenaar kunnen inschakelen (wat gelukkig niet gebeurde) of een partij drugs in zijn digitale winkelmandje kunnen laden.

Maar aangezien de Random Darknet Shopper niet meerderjarig is, geen ouders heeft en niet eens een zweempje menselijkheid vertoont, rijst de onvermijdelijke en interessante vraag wie verantwoordelijk is voor de bot. Wie heeft de bestelling geplaatst? En: wie hou je hiervoor verantwoordelijk? Wat gebeurt er als een bot drugs, wapens of creditcardgegevens koopt en de politie het pakketje onderschept?

Hoewel deze bestellingen een beetje dubieus zijn, zijn ze niet illegaal. Het wordt pas problematisch als het voorbij deze objecten gaat en vragen gaat oproepen over de verantwoordelijkheid van bots: Wie gaat er naar de gevangenis als de bot xtc-pillen en namaakdocumenten koopt? Dit is een filosofische discussie die weer een nieuwe dimensie toevoegt aan het anonieme internetgebruik dat mogelijk is geworden door darknet en Bitcoin.

De in Zürich en Londen wonende kunstenaars Carmen Weisskopf en Domagoj Smoljo willen met hun kunst precies deze ethische en filosofische gevolgen verkennen.

Als de kunstenaars alleen beschuldigd worden van het onbewust online aanschaffen van drugs of document, dan kunnen ze best onschuldig verklaard worden. Als ze echter verantwoordelijk worden gehouden voor roekeloos gedrag door het programmeren van een bot die illegale zou kunnen kopen, zouden ze best wel eens een tijdje de nor in moeten.

Ryan Calo, hoogleraar rechten bij de University of Washington, vertelde het volgende aan online tijdschrift ​Fusion: "Ik neem aan dat de kunstenaars wilden dat de bot illegale dingen ging kopen om de tentoonstelling spannender te maken. Maar heel graag hopen op een slechte uitkomst maakt het niet illegaal (je kan ook gestraft worden voor de hoop dat iemand doodgaat), maar de robot vrijwillig loslaten op het darknet tot deze illegale waren aanschaft kan wel gezien worden als een bewuste actie."

De schuldvraag zal over niet al te lang in ons dagelijkse leven voorkomen (zie zelfrijdende auto's en wie er verantwoordelijk is voor botsingen), en zal ook voor nieuwe wetten gaan zorgen. Terwijl robots meer en meer taken in de industrie en oorlog overnemen, wordt het nodig om na te denken over hoe we als maatschappij omgaan met de autonomie van onze robots.

Dat terzijde vroegen we ons af wat de kunstenaar zelf het raarste vond dat de bot had gekocht. "Sowieso de Lord of the Rings-collectie, die prachtig met de hand was gescand en liefdevol op darknet verkocht werd," vertelde ze ons. "De meeste mensen kijken niet naar dit soort producten als ze op darknet-marktplaatsen zitten, omdat ze waarschijnlijk op het normale internet vergelijkbare producten kunnen vinden."

Je kan hier trouwens binnenkort stage komen lopen. Mail alejandro.tauber[@]vice.com voor meer info.​