Advertentie
Dit artikel is meer dan vijf jaar oud.
nieuws

Liever eenzaam dan dood

De uit de Islamitische Republiek Iran afkomstige Reza vluchtte naar Londen - onder andere door zich schuil te houden op het dak van een rijdende vrachtwagen.

door Hans Wetzels, Foto’s door Henry Langston
07 oktober 2011, 12:00am



Toen ik de uit de Islamitische Republiek Iran afkomstige Reza voor het eerst tegen het lijf liep strompelde hij op krukken rond in wat overgebleven was van het beruchte vluchtelingenkamp La Jungle in het Franse kuststadje Calais. Hij was van een vrachtwagen geflikkerd, zo vertelde hij me later.

In de prikkelstruiken van de duinen rond Calais hokken vluchtelingen uit minder gezellige oorden als Iran, Afghanistan of Somalië samen in zelfgebouwde hutjes gemaakt van houten pallads en stukken plastic. Allemaal wachten ze op een gelegenheid om al dan niet met duurbetaalde hulp van de Koerdische maffia, die het gebied rond de haven beheerste totdat ze door de Franse politie hardhandig verwijderd werd, aan boord van een veerboot te geraken om zo illegaal de oversteek naar Engeland te maken.

Het is moeilijk om in te schatten hoeveel vluchtelingen precies aan de Franse Noordzeekust rondhangen. Tijdens de hoogtijdagen van La Jungle lag er een heus dorp in de duinen, waar meer dan duizend illegalen samenhokten onder deplorabele leefomstandigheden. Het was een onheilspellende plek waar na zonsondergang geen westerling meer durfde te komen. Nadat de autoriteiten dit kamp in 2009 hardhandig ontruimden zijn de vluchtelingen langs de kust uitgezwermd in afwachting van hun einddoel: Engeland, dat op heldere dagen vanuit Calais aan de overkant van het Kanaal te zien is. Reza zwom middenin de nacht door het ijskoude water naar de haven en klom aan boord van een veerboot. Hangend onder een vrachtwagen werd hij op die manier Engeland ingereden.

“Wil je suiker in je koffie?”, vraagt Reza me dik een half jaar later terwijl ik wakker word op de vloer van zijn kleine kamertje in het noordwesten van Londen. De kamer is een krappe twee bij drie meter groot, en de inrichting is karig te noemen. Maar de 38-jarige Reza is tevreden: “Een paar maanden geleden sliep ik nog op straat. En dat is in de Engelse winter geen pretje, kan ik je vertellen.”

VICE: Nee dat lijkt me ook. Je bent niet doodgevroren?
Reza:
Gelukkig niet nee. Er zit een daklozenorganisatie hier verderop en die bellen in de wintermaanden elke dag een pastoor in de buurt op om te vragen of er mensen in zijn kerk op de vloer kunnen overnachten. We sliepen maandenlang elke nacht op een andere kerkvloer, in een dunne slaapzak gewikkeld en liggend op een plastic zeiltje. Toen ik buiten in portieken sliep deed ik vaak geen oog dicht van de kou. Veel daklozen vriezen dood als ze buiten in slaap vallen. Overdag gingen we in het openbaar vervoer zitten. Gewoon doorrijden tot het eindpunt en dan weer mee terug. Daar was het tenminste warm en konden we veilig in slaap vallen.

Wie is ‘we’?
‘We’ was in dat geval een hele grote neger uit Congo genaamd Big John en ik. Een erg goedlachse gast, maar ik werd op een gegeven moment wel gek van hem. Jezus had hem gered, zo vond hij. Daar kon hij urenlang, maniakaal lachend, over praten. Ik had het gewoon koud en was helemaal niet geïnteresseerd in Jezus.

Ben je Iran ontvlucht omdat je christelijk bent?
De Iraanse bevolking bestaat uit een verschillend aantal etnische groepen die allemaal tot op zekere hoogte onderdrukt worden door het radicaal islamitische regime in Teheran. President Ahmadinejad moet het volk wel onderdrukken. Als er een democratie zou ontstaan is deze regering ten dode opgeschreven. Ik heb in Iran mogen meemaken wat het ware gezicht van de politieke islam is. In die zin is de Arabische Lente zoals die zich op dit moment in het Midden-Oosten afspeelt anders. Mensen als Hosni Mubarak van Egypte waren dan wel dictators, het was geen radicaal islamitisch regime. Iran heeft wel een islamitische dictatuur. Er zit een Iraanse renaissance aan te komen. En dan zal ik teruggaan en vechten om mijn vaderland te bevrijden uit de handen van de radicalen.

Waarom ben je precies gevlucht?
Ik kom uit Tabriz, uit een gebied waar een grote Azerbeidzjaanse minderheid woont. Wij worden zwaar gediscrimineerd door de regering en ik schreef daar als activist kritische stukken over. Toen de geheime dienst dreigde mijn familie te vermoorden besloot ik te verdwijnen naar het buitenland.

Waar ging je heen?
Ik ben in eerste instantie vanuit Teheran, waar ik voor de gemeente werkte, de grens over gevlucht naar Turkije. De avond dat ik de grens over vluchtte stond de geheime dienst meteen bij mijn broer voor de deur. Ze hebben hem toen flink mishandeld. Ik ben te voet door de bergen van Koerdistan naar het noorden getrokken. Ik sliep in grotten en sloop door spelonken terwijl het vuur op me werd geopend. De Koerden willen dat je betaalt als je door hun gebied trekt. Turkije is de hel voor vluchtelingen uit Iran. Maar ja, het land ligt nu eenmaal tussen Iran en Europa in, dus je moet er wel doorheen. De Turkse premier Erdogan is goeie vriendjes met Ahmadinejad en de Iraanse geheime dienst zit overal in Turkije. Nadat ik van mijn broer hoorde dat mijn familie thuis bedreigd werd besloot ik de trein naar het westen te pakken. Richting Europa.


Hoe ben je dan uiteindelijk in Europa gekomen?
Ik ben naar de Turkse kust getrokken en heb daar een roeiboot gejat. Zo’n hele gammele. Weet je, de Turken zijn je liever kwijt dan rijk, ze beschouwden mijn problemen als een ‘interne Iraanse aangelegenheid’. Ik ben om vier uur ’s nachts naar het strand gegaan en heb zonder al te veel gezeik kunnen vertrekken. Maar achteraf vraag ik me wel af wat me bezielde. Ik heb zo vaak gedacht dat ik hopeloos verdwaald was en nooit meer land zou zien. Middenin de nacht in een krakkemikkig houten bootje in je eentje de Middellandse Zee overroeien. Dat was eigenlijk best gevaarlijk. Maar op dat moment dacht ik daar helemaal niet aan. Ik wilde alleen maar weg. Soms moet je wat risico’s nemen in het leven.

Je hebt je nachtelijke bootreis blijkbaar wel overleefd. Hoe kwam je Griekenland in?
Die Grieken zien het verschil tussen een Turk en een Iraniër niet. Dus liep ik met een groepje Turken mee die op vakantie gingen in Europa en glipte ik uiteindelijk achter de politie langs om op een vrachtwagen te gaan liggen slapen. Die vrachtwagen vertrok niet veel later naar het noorden. Zo kon ik een beetje uitrusten én stiekem verder Europa in liften.

Op een rijdende vrachtwagen liggen, die met een kleine honderd kilometer per uur over de snelweg raast, dat is jouw idee van relaxed?
Op de cabine van zo’n truck staat een soort windscherm. Daar kun je best relaxed onder liggen. Ik heb uiteindelijk zestien uur lang op die truck gelegen. Ik had het natuurlijk ijs- en ijskoud, maar die vrachtwagen reed helemaal door Italië en een flink eind richting Franse grens. Dus dat schoot best wel op. Al had ik net zo goed tussen de wielen kunnen vallen. Dat gebeurt regelmatig. Laatst zijn nog twee jongens uit Afghanistan verpletterd onder de wielen van zo’n truck. Maar daar denk je niet aan als je onder een truck hangt.

Wat heftig.
Het wordt nog erger. Ik bonkte hard op het dak van de cabine toen ik eraf wilde. De chauffeur was een dikke Belg en vond het allemaal wel prima. Maar ik was helemaal verkrampt van de kou na zestien uur liggen, dus ik viel van de truck af en brak mijn enkel.

Daarom liep je in Calais op krukken rond.
Precies. Ik zwierf een tijdje in Milaan rond op mijn gebroken enkel. Dat sloeg echt helemaal nergens op, ik had al dagen niks gegeten en uiteindelijk werd ik opgepakt door de Italiaanse politie. Gelukkig maar, want ik ging dood van de pijn en zij brachten me naar het ziekenhuis. Ik kreeg krukken en kon weer vertrekken. Zolang je zegt dat je verder wilt reizen naar een ander land laat de politie je meestal wel gaan.

Maar er is in Calais wel echt een ontmoedigingsbeleid, waarbij de politie de kamperende vluchtelingen hardhandig hun tentjes uitmept en kilometers verder op de snelweg dumpt. Waarom pakken ze vluchtelingen niet definitief op?
De Fransen vinden het ook allang oké als je hun land wilt verlaten. Ze vallen af en toe binnen om de boel te slopen, maar dat is alleen om te laten zien wie de baas is.

Je hebt je doel bereikt: Engeland. Wat nu?
Nu ga ik zo hard mogelijk studeren om Engels te leren. Dat is de enige manier om wat te bereiken. Ik zit elke dag in de bibliotheek want daar kan ik gratis op internet en ‘s avonds kijk ik zoveel mogelijk televisie om Engels te horen. Dan kan ik hopelijk werk vinden. Maar het is moeilijk. Toen ik op de vlucht was moest ik enorme risico’s nemen en had ik nooit de tijd om na te denken. Nu heb ik via de stadsdeelraad een kamertje en zit ik hier elke avond moederziel alleen voor me uit te staren. Al mijn vrienden en familieleden wonen in Iran. Met andere Iraniërs in Engeland spreek ik nooit.

Waarom niet?
De Iraanse geheime dienst zit overal. Voor hetzelfde geld geven ze me aan. Ik ben nog steeds doodsbang dat de geheime dienst me vindt. Dus ik kies eenzaamheid boven de dood, hoe moeilijk dat ook kan zijn.

 

Tagged:
Vice Blog