De geesten van Google Street View

Paolo Cirio brengt geesten tot leven. Hij trekt ze uit hun eeuwige rustplaats in de digitale schaduwwereld van Google Street View en plakt ze in de driedimensionale realiteit. De Italiaanse kunstenaar plakt nu al een jaar lang levensgrote portretten van iedereen die voor het langzaam voorbijrollende oog van Street View komt op publieke plekken. De geesten hebben zo onder andere rondgewaard in Londen, Berlijn en New York.

Cirio zoekt op Street View naar plekken of mensen die hij interessant vindt, kiest iemand uit en print hem of haar uit op een groot stuk posterpapier. Dan neemt hij de uitgeveegde, spookachtige pixelpersoon mee naar de plek waar de persoon is vastgelegd. Op het scherm is het haast moeilijk om de Street View- en de echte foto van elkaar te onderscheiden.

Het werk van Cirio krijgt uiteenlopende reacties, afhankelijk van waar hij het opplakt. In Amerika, waar mensen minder moeite hebben met het inruilen van hun online veiligheid voor gemak, is er minder controverse dan op plaatsen waar constante bewaking en en privacykwesties meer op de agenda staan.

Toen hij een jaar geleden debuteerde, haalden Cirio's geesten vrij uitgebreid de krantenkoppen, blogs en andere discussies. Vooral in Duitsland, waar in 2010 een uitgebreid debat over privacy-issues met Street View de politiek beheerste. Cirio hing een aantal geesten op in Berlijn, kort nadat een opt-out wet in werking was getreden, en direct barste het privacydebat weer los.

"Ik wist wel dat het misschien niet een heel goed idee was," zegt Cirio. "De mensen en de media reageerden te heftig." Maar dat is nou eigenlijk juist de bedoeling van zijn werk - de geesten stellen aan de kaak dat de digitale privacyschending (die permanent is, want in principe voor eeuwig opgeslagen in de archieven van Google) minder discussie teweegbrengt dan de tijdelijke fysieke plakplaatjes.

"Het zijn spoken uit Google's archief. Deze bedrijven behouden de data voor eeuwig, zelfs nadat we dood gaan. En ze buiten het commercieel uit." Cirio ziet de geesten die hij overal opplakt als slachtoffers, als echte geestverschijningen. "Ze komen uit het verleden. Het zijn spoken, slachtoffers van een info-oorlog tussen bedrijven die data willen verzamelen en de overheid."

En dan is er nog de kwestie van copyright. "Wie is nou de eigenaar van deze afbeeldingen? Deze geesten?" vraagt hij zich af. Voor toegevoegde satirische waarde, of misschien om zichzelf in te dekken, voegt hij altijd een watermerk van het Google-logo toe aan zijn afbeeldingen.

Niemand herkent wat het werk voorstelt, en dat is soms best wel ironisch. Vaak valt het kwartje pas als hij foto's van zijn werk naast de Street View afbeeldingen zet. Als het eenmaal online staat, vinden bloggers, activisten en reporters het te gek - als ze er online naar kunnen kijken. Maar in de echte wereld staat niemand erbij stil.

Zelfs Google niet, lijkt het. Eén van zijn eerdere spoken hing nog aan de muur toen een Street View autootje voorbij kwam en het fotografeerde. Nu staat de geest van een geest op Google Street View.

Er is geen eind in zicht voor het project, dat voor een deel wordt ondersteund door Eyebeam, een nonprofit kunst- en technologiecentrum waar Cirio tot voor kort lid van was. Door de populariteit van het project - er zijn zelfs steeds meer mensen die 'verzoekjes' plaatsen tot het ophangen van hun eigen Street View-beeltenis - is Cirio van plan zijn experiment naar nieuwe oorden te brengen.

Als je zelf een keer zo'n geest wil zien: hij prikt de locatie van alle opgehangen geesten op een steeds voller wordende Google Map. Natuurlijk.