We hebben allemaal wel een idool dat ons de hoop geeft niet per se te hoeven eindigen als replica's van onze ouders. Maar het gebeurt niet elke dag dat je 'm daadwerkelijk ontmoet en hem ook nog modetips weet te ontfutselen. Dat is precies wat me vorige week is overkomen, toen mijn idool, de 64-jarige cultregisseur John Waters, in de buurt was om zijn nieuwe boek Role Models te promoten.
Waters noemt het boek een homage aan de personages die hem naar eigen zeggen hebben gemaakt tot wie hij is. Daartoe behoren onder anderen fictieve personages zoals Rhoda Penmark uit de horrorfilm The Bad Seed en Peter Pans grote vijand Kapitein Haak.
Vice: Word je vaak herkend op straat?
John Waters: Tegenwoordig niet meer zo vaak. Vroeger reageerden mensen vaak verbaasd dat ik niet als een gedrogeerde maniak over straat zwalkte.
Maar tegenwoordig worden de meest extreme scenes in je films, zoals de volwassen baby's en het poep eten toch wel geaccepteerd? Of zijn er nog steeds mensen die daar aanstoot aan nemen?
Als je mensen aan het lachen kunt maken, dan luisteren ze naar je. Ook al zijn ze het aanvankelijk totaal niet met je eens, met humor kun je in elk geval iemands geest verruimen. Humor is als politiek en ik heb het altijd als strijdmiddel gebruikt. Ik bedoel, in al die jaren ben ik nog nooit in elkaar geslagen, nog nooit! Want de treiteraars wisten dat ik de autoriteiten nog meer haatte dan zijzelf. Ze waren bang voor me, ook al dachten ze dat ik gestoord was.
Sinds je eerste film, Mondo Trasho uit 1969, is het duidelijk dat je op een punkachtige manier naar de wereld kijkt. Wat vond je van punk toen het net ontstond?
In het begin wist ik niet zo goed wat het was, maar ik was in elk geval blij; ik was opgelucht! Destijds woonde een van mijn vrienden samen met Adam Ant, nog voordat hij Adam Ant was. Hij nam ons mee naar een optreden van The Sex Pistols, nog voordat punk echt iets voorstelde, en het was fantastisch. Jordan, het punkicoon, heeft een enorme invloed op me gehad.
Waren er op dat moment nog meer homoseksuele punkers?
Weet je, er waren ontzettend veel homo's bij betrokken. Ze kwamen er niet echt voor uit, maar vooral in Amerika waren er heel veel. De wereld van de gothics en punks was een prima plek om uit de kast te komen en een buitenbeentje te zijn. Ik zeg altijd dat gothic een geweldige look is voor lelijke meisjes; op die manier ziet niemand er lelijk uit. Ik noem het “faux-ugly”.
Goeie tip! Heb je nog meer in petto?
“Faux-old” voor als je jong en mooi bent. Versla het verouderingsproces, versla de natuur! Teken wallen op je gezicht, doe alsof je kaal bent, doe het tegenovergestelde! Op die manier zul je nooit verouderen.
Hoe sta je tegenover plastische chirurgie?
Ik hou van Photoshop. Net als elke andere 64-jarige. Soms blader ik door tijdschriften en zie ik foto's van mezelf over het hoofd. Ik herken mezelf niet, en dat is geweldig! En ken je dat ding op je iPhone, de fat app? Dat is geniaal. Ik zou graag een young app en een old app hebben. Verbeter je uiterlijk, maar probeer er vooral niet uit te zien zoals de rest! Heb je die fantastische expositie over de geschiedenis van Japanse mode gezien? Die jurk met die bult? Die ene met die uitstulpingen op plekken waarvoor mensen juist naar de sportschool gaan om ze weg te krijgen? Dat is precies wat ik bedoel. Hilarisch.
Vind je dat ik als meisje mijn snor eraf moet scheren?
Nee, ik vind snorren leuk! Ik bedoel, alle vrouwen hebben er een. Overal worden producten verkocht om ze verwijderen, maar ik zie het probleem niet. Je zou alle jonge lesbische drag kings met baarden eens moeten zien in de VS – die baarden zijn zo lang dat ze er vlechten in kunnen maken! Ze zien eruit als Elvis en ik vind het te gek.
In je nieuwe boek zeg je dat jongeren hun vrienden moet shockeren met hun kleding, en niet hun ouders. Waar kijk jijzelf nog van op?
De jeugd van tegenwoordig is te druk met bloggen om zich aan te kleden! En die obsessie met nostalgie; iedereen ziet er in mijn ogen hetzelfde uit. Maar dat kleine meisje, hoe heet ze ook alweer, die met dat modeblog? Tavi? Ik weet niet of ze goed is, maar ik vind het idee achter haar leuk. Want hoe oud is ze, zes jaar ofzo? Nou, ze heeft laatst haar haar grijs geverfd; ze ziet eruit als een klein oud vrouwtje en ik weet niet of “faux-old” het idee erachter was, maar het is hilarisch. Verder zijn er maar twee dingen die de meisjes die voor me werken nooit mogen doen: kauwgom kauwen en een lange spijkerrok dragen. Er bestaat namelijk niets lelijkers.
Mijn vader zei dat succes betekent dat je je kunt veroorloven om altijd een taxi te nemen. Jij zei ooit dat succes inhoudt dat je je kunt veroorloven om nooit met eikels om te gaan. Hoe past het openbaar vervoer in dit plaatje?
Haha, ik denk dat openbaar vervoer de enige manier is om een nieuwe stad te leren kennen, en dat is het enige punt in mijn boek dat controversie heeft veroorzaakt. Ik schreef namelijk dat het openbaar vervoer in San Francisco goed is, en mensen reageerden waanzinnig! Weet je, niemand wordt tegenwoordig nog boos op me, zelfs niet als ik pleit voor de vrijlating van een van de Manson-moordenaars – mijn goede vriend Leslie van Houten.
Dat is omdat je gelijk hebt wat betreft die zaak! Je bent beroemd vanwege je schokkende werk, maar met je moraal zit het wel goed. Wat vind je zelf schokkend?
Vooroordelen. Mensen die niet tegen een grapje kunnen, de politiek, en mensen die nog steeds stemmen voor segregatie. Daar kun je toch niet op stemmen! Dat is een recht! Die rechters zijn criminelen!
Wat zou je doen als je één dagje burgermeester mocht zijn?
Ik zou graag willen dat er een Comme des Garçons-versie van alles zou zijn; een Comme des Garçons-leven. Stel je voor dat je in het vliegtuig stapt en dat er gegarandeerd turbulentie is. Een taxi waarvan de meter op hol slaat. Rei Kawakubo moet een hotel ontwerpen waar er zijn nooit kamers beschikbaar zijn. En de kamers die er zijn hebben van die lakens waar je voeten doorheen scheuren wanneer je er onder gaat liggen. En natuurlijk is het warme en het koude water in de kranen omgewisseld. En als je dat eindelijk doorhebt, verwisselt het weer, ha!
Wie zijn je stijliconen?
Nou, de meesten zijn al dood, of anders fictief. Kapitein Haak is een van mijn vroegste stijliconen. Ik liep een tijdje rond met een klerenhanger in mijn mouw. Het lijkt me nog steeds leuk om een haak te hebben. Verder het personage van Patty McCormack in The Bad Seed, over wie ik ook heb geschreven in m'n boek. Daarnaast uiteraard alles waar mijn ouders een hekel aan hadden. En Elvis, maar ik had niet genoeg haar. Oh god, dat haar, en de rockabillies, dat is de reden dat ik Cry Baby heb gemaakt. Elke stijl waaraan je ouders een hekel hadden is goed. Ik geloof dat het tegenwoordig moeilijker is om je ouders boos te krijgen, aangezien ouders hip aan het worden zijn.
Welke invloed hebben je ouders op je gehad?
Ze waren er om tegen te rebelleren. Ik was een nachtmerrie voor ze. School was niet mijn ding. Als je kijkt naar alle populaire kinderen op school, dan zie je dat ze later lelijke volwassenen worden zonder interesses. Tegenwoordig begrijpt de modeindustrie dat en gaan modellenbureaus alle scholen af om alle lange dunne freaks te confisqueren. Maar vroeger was dat anders.
In het verleden heb je wel eens gezegd dat je een crimineel eerder zou beoordelen op zijn outfit dan op zijn misdaad, en in je nieuwe boek gaat een heel hoofdstuk over je liefde voor Comme des Garçons. Vind je high fashion niet een beetje pretentieus?
Rei Kawakubo is de uitvinder van de kleding waardoor je eruit ziet alsof je net bent opgelicht in een kringloopwinkel. Ze is een kunstenares en probeert niet grappig te zijn, maar ze is wel gevat. Mijn vader zal het nooit begrijpen, hij zegt altijd: “Heb je daar geld voor betaald?!” Ik draag wel eens Comme des Garçons in een café vol rednecks en die mensen hebben geen idee dat ik iets duurs aan heb. Daar moet ik om lachen. Maar ik denk dat het de jeugd is die high fashion pretentieus maakt. Toen ik jong was droeg ik gewoon wat er voor handen was. Je ziet er onnozel uit in echte mode als je nog jong bent. Het komt erop neer dat ik te veel geld betaal voor kleding waar arme mensen zich voor zouden schamen. Als je Comme des Garçons draagt, draag je high fashion, maar zonder op te scheppen. En dat is het geheim, dat is oud geld en het tegenovergestelde van de nouveau riche.
Dus je bent de perfecte klant.
Ik denk niet dat Comme des Garçons veel trouwe klanten heeft. Ze maken kleding die de meeste mensen nog niet zouden dragen als ze ze gratis zouden krijgen. Soms heb ik iets aan waardoor ik keihard moet lachen als ik in de spiegel kijk. Hoeveel mensen kunnen dat nou zeggen? Ik weet dat er een vrouw is in Arkansas naar wie elk seizeon de complete collectie wordt opgestuurd. Zij is slim. Stel je eens voor hoeveel dat zou opleveren op een veiling!
Is het je wel eens overkomen dat de stomerij je Comme des Garçons-kledingstukken probeerde te 'repareren'?
Ja! Maar dat kun je die arme stomerijen in Baltimore toch niet kwalijk nemen. Ze zullen het nooit begrijpen en ik zou nooit aan ze durven te vertelen dat ik het in die staat gekocht heb en dat het enorm veel geld heeft gekost. Maar heb je de wasinstructies wel eens gelezen? Die zijn moeilijker te begrijpen dan de relativiteitstheorie.
Je maakt films, boeken en moderne kunst. Zou je geen mode willen ontwerpen?
Nee, maar in mijn boek noem ik wel een aantal ideeën waarvan ik zou willen dat Rei ze ontwerpt. Een badpak, dat heeft ze nog nooit eerder gedaan. Het lijkt me leuk om een badpak te maken waarin je eruit ziet alsof je bent verbrand in de zon. Of een stropdas waar alvast vlekken op zitten, want het is heel moeilijk om soepvlekken uit een stropdas te krijgen. Je kunt een stropdas niet laten stomen, want dat kost uiteindelijk altijd meer dan stropdas zelf.
Wat word je volgende project?
Ik werk aan een film genaamd Fruitcake, die ik niet kan maken vanwege de recessie.
Waarom ga je niet terug naar de basis? Je eerste en (naar mijn mening) beste films zijn gemaakt met een paar duizend euro die je van je vader had geleend.
Dat zou “faux-youth” zijn! Ik kan dit keer niet veeleisend en boos zijn. Destijds was ik een boze jongen, ik was gestopt met school en had niks te verliezen. Dit keer moet ik een beetje voorzichtig zijn – er werken een hoop mensen voor me en zij moeten allemaal hun huur betalen. Maar als ik geen nieuwe films meer kan maken is dat niet zo erg, er zijn nog boeken die ik moet schrijven en kunst die ik moet maken.
Was je altijd zo zakelijk ingesteld? Je zei dat de Dreamlanders hun “innerlijke kapitalist” hadden gevonden en niet langer jeugdcriminelen waren na het succes van Pink Flamingos.
Nou, mijn idee van een perfecte carriere lijkt op die van Bobby Picket. Hij heeft dat ene liedje geschreven, Monster Mash, en daarna heeft hij nooit meer ergens over na hoeven te denken. Wat een leven! Het draait allemaal om strategie. Als je niet in de buurt van eikels hoeft te zijn, gebruik ze dan ter inspiratie!
Dus je probeert nog steeds controversieel werk te maken?
Je kunt geen mensen shockeren als je het te hard probeert. De meest shockerende dingen zijn niet grappig of interessant. Ik kreeg net een e-mail van iemand die vertelde over haar lesbische zus en hun Thanksgiving-diner. Die zus had tegenover de hele tafel gezegd dat een kut hetzelfde smaakt als een kont. Hilarisch!
Foto's door Kitty Walker