FYI.

This story is over 5 years old.

Stuff

Bij een sekte valt er altijd wel wat te beleven

Sektoloog Bram Krol praatte me bij over sekten in Nederland en legt uit waarom steeds meer mensen lid worden.
4.10.13

Bram Krol is sektoloog (“zo noemen ze me soms inderdaad”) en verdiept zich al sinds zijn jeugd in sekten. Zijn eerste boek hierover verscheen in 1998. Op zijn website staat te lezen dat hij denkt dat het aantal sektarische groeperingen toeneemt. Persoonlijk heb ik de laatste tijd geen mensen ontmoet die bij een sekte zijn gegaan of er eentje zijn begonnen, dus ik was erg benieuwd waarom er steeds meer mensen zich bij een sekte aanmelden, en wie dat dan zijn. Ik belde Bram om daar achter te komen, en om weer helemaal up-to-date te zijn op sektegebied.

Bram Krol

Hoi Bram. Wat is eigenlijk precies de definitie van een sekte?
Een sekte is een apart georganiseerde groep mensen met ideeën die afwijken van wat binnen de maatschappij als normaal wordt beschouwd. Niet iedere sekte is dus gevaarlijk, – er zijn ook vriendelijke sekten. Bepaalde new age-sekten richten zich bijvoorbeeld op spirituele groei, maar hebben wel een eigen identiteit en bijvoorbeeld eigen geneeswijzen en medicijnen.

Advertentie

Welke sekten zijn wel gevaarlijk?
Sekten die zich mengen in zaken die tot het persoonlijke terrein behoren, die geld van je willen en huwelijken en relaties ontwrichten. Dat soort grensoverschrijdende sekten zijn toevallig mijn specialiteit. Ik schat dat er in Nederland ongeveer 30.000 mensen van zoiets lid zijn. Op dit moment zijn dat vooral extremistische moslimgroeperingen,  maar er zijn ook veel kleine inteeltgroepjes, waar bepaalde familiebanden overheersen.

U zegt dat het aantal sekten en sekteleden toeneemt. Hoe komt dat?
Dat heeft te maken met de doorgeslagen individualisering van de maatschappij. Er zijn mensen die de luxe van een vrij en onafhankelijk bestaan niet aankunnen, en die daarom op zoek gaan naar spirituele en geestelijke houvast. De kerk als instituut is sterk verzwakt en religies profileren zich steeds minder, terwijl sekten juist van zich laten horen en actief nieuwe leden werven. Zo komen zoekende mensen dan bij een sekte terecht.

Maar waar laten ze dan van zich horen? Ik heb er nog niks van gemerkt.
Jehova’s getuigen gaan natuurlijk langs de deuren – die maken daar geen geheim van. Leden van new age-sekten gaan bijvoorbeeld yogales geven en vertellen de cursisten dan over een centrum waar ze nóg gezonder en gelukkiger kunnen worden. En islamitische sekten spreken jonge leden aan in de moskee, die zijn veel vatbaarder voor hun ideeën dan de ouderen.

Zijn er de laatste tijd in Nederland nog grensoverschrijdende sekten opgericht?
Ja. Er is nu bijvoorbeeld Sound of Heaven, met een leider, David Sorensen, die beweert doden op te kunnen wekken. Hij zegt ook dat hij zijn hele leven niet goed kon spreken omdat hij stotterde, maar merkte dat dat ophield toen God via hem begon te spreken. Hij gaat regelmatig op een felgekleurd stoeltje in een drukke winkelstraat zitten en bidden – daarmee zouden zieke mensen genezen worden. Dat dient dan als bewijs dat God bestaat, en bewijzen dat God bestaat is altijd een goede manier om volgers te krijgen. Inmiddels heeft hij daarom een groep volgers om zich heen verzameld, maar ik denk dat hij het charisma en de leiderschapskwaliteiten mist om echt succesvol te worden. Een ander voorbeeld was de sekte van Vrieswijk, opgericht in ’s Gravendeel door de gereformeerde verzekeringsagent Sipke Vrieswijk. Die liet de jongere leden elke zaterdag de gevel van hun gebouw afwassen met zeepsop om de occulte invloeden van de buitenwereld weg te spoelen. In 1999 werd hij veroordeeld voor seksueel misbruik, wat ook het einde van de sekte betekende. In diezelfde stroming vind je mensen die overtuigd zijn dat een langdurige, ongegeneerde lachbui – waarin de betrokkenen soms urenlang onaanspreekbaar zijn – een teken is van de werking van de Heilige Geest. Ik heb samenkomsten meegemaakt waarin mensen blaften als honden of schreeuwden als varkens en waar mensen langdurig als voor dood op de grond bleven liggen.

Advertentie

Oprichter van Sound of Heaven en zelfverklaard genezer David Sorensen met zijn vrouw Renate. 

Gek.
Ja. Ik ken ook een groepering – die nu trouwens wel bijna uitgestorven is – waarvan de leden twee dagen lang een lijk tegen een muur hadden gezet en hadden vastgebonden, in de hoop dat het na een gebed zo weer zou kunnen weglopen. En in een new age-groep in Groningen moesten jonge mannen de leidster af en toe seksueel bevredigen als onderdeel van hun geestelijke groei. Sowieso kan die leidersverering vaak idiote vormen aannemen – zo ken ik er bijvoorbeeld eentje waar niemand mag zitten in de nabijheid van de verheven leider. En een groep waarvan de leider mensen die in zijn ogen iets fout hadden gedaan de hele nacht opsloot in een hondenhok.

Jeetje, dat is nogal wat.
O ja, nog één voorbeeld: er is een groepering rond een zekere Ab Klein Haneveld, die niet alleen bijvoorbeeld verkondigt dat de aarde hol is, maar de leden ook leert om veel te roken en whisky te drinken. Eén van de leden is ongeveer een jaar geleden in een dorp vlakbij waar ik woon verdronken in een ondiepe sloot. Stomdronken.

Vallen er vaker doden in sekteland? Wordt er bijvoorbeeld nog wel eens gemeenschappelijk zelfmoord gepleegd?
Met collectief zelfmoord plegende sekten in Nederland ben ik niet bekend, maar wereldwijd laten ze met de regelmaat van de klok van zich horen. In de jaren negentig pleegden tientallen leden van de Orde van de Zonnetempel nog collectief zelfmoord in Zwitserland, Frankrijk en Canada. Ze geloofden dat ze daarna naar een nieuwe wereld op de ster Sirius zouden reizen. In Nederland zie ik dat soort dingen niet zo snel gebeuren, al weet je het nooit zeker. Wat je wel soms ziet is dat mensen in een grensoverschrijdende sekte zo depressief raken dat ze daarom zelfmoord plegen.

Moet de gemiddelde Nederlander bang zijn voor het gedrag van sekten?
Sekten opereren toch vaak in de marge, en als ze het groter aan willen pakken, zullen ze daar natuurlijk niet mee te koop lopen. De gevaarlijkste sekte ooit was misschien wel de Wederdopers rond Jan van Leiden, die in de zestiende eeuw met het zwaard de wereld aan zich wilden onderwerpen en in Münster een soort sektarisch koninkrijkje stichtten. Zoiets is er nu bij mijn weten niet. Er zijn onder moslims natuurlijk wel allerlei Salafisten die graag eens een paar bommen zouden laten ontploffen in een trein, tunnel of stadion. Dat kan ook gevaarlijk zijn. In sekteland moet je nergens raar van opkijken.