Ik belde in staat van paranoia de hoofdredacteur van de dikke Van Dale op

PR, ofwel public relations. Volgens De Dikke van Dale betekent het ‘zorg voor de goede betrekkingen met de buitenwereld’. Ik associeer PR meestal met bekende Nederlanders die zichzelf hoereren voor een plekje op nu.nl/achterklap. Maar die associatie klopt natuurlijk niet helemaal: ook de meest salonfähige instituten doen er in volle overgave aan mee. Zo verdenk ik De Dikke van Dale er al jaren van dat ze bewust jeugdige woorden aan het woordenboek toevoegen, zodat de lancering van de jaarlijkse nieuwe editie tenminste nog een beetje PR-waardig is. Maar als er ieder jaar woorden bijkomen, dan moeten er toch ook ieder jaar woorden sneuvelen? Worden de ‘wordfeuden’ en ‘Watskeburts’ van deze wereld niet stiekem een jaar nadat ze hun PR-plicht hebben gedaan uit het woordenboek verwijderd om de taalverloedering tegen te gaan? In een staat van PR-paranoia belde ik De Dikke van Dale en sprak ik met hoofdredacteur Ton den Boon. VICE: Hallo!
Ton den Boon: Hallo. Zeg eens eerlijk, hoe gaat dat nou, dat toevoegen van die nieuwe woorden?
We monitoren ontwikkelingen in onze taal aan de hand van corpora. Deze bestaan voor een deel uit teksten in kranten en tijdschriften, maar we gebruiken tegenwoordig ook weblogs, Facebook en Twitter. De woorden worden gescand en op basis hiervan onderzoeken we of een woord kan worden toegevoegd aan het woordenboek. Maar zeg nou eerlijk, het toevoegen van woorden als ‘bangalijst’ is toch gewoon een PR-trucje?
Het is absoluut PR. We zoeken bewust naar moderne woorden voor het persbericht. Er zijn dit jaar ongeveer 1.500 woorden toegevoegd, waarvan er 1.400 eigenlijk vrij saai zijn. Als ik deze woorden als input naar de PR-afdeling stuur, krijg ik ze linea recta terug. De overige 100 zijn wat catchier, en uit deze kiezen we welke we voor het persbericht gebruiken. Want dat is uiteindelijk natuurlijk gewoon een manier om aandacht te krijgen voor een nieuwe editie van ons woordenboek.

Als er ieder jaar woorden bijkomen, is het dan ook zo dat er ieder jaar woorden afvallen?
Ja, dat klopt. Meestal zijn dit woorden die in onbruik raken. Over het algemeen zijn dit echter vrij oninteressante woorden. Aan wat voor soort woorden moeten we dan denken?
Bijvoorbeeld ‘mondgemeenschap’, wat een ander woord voor gesprek is. Of een woord als ‘liefdebrand’, dat de zindelijke liefde waardoor mensen gedreven worden betekent. En ‘letterbaas’, dat een soort bijnaam van een geleerd persoon is. ‘Schrijfjeukte’ is ook een mooie: de onbedwingbare drang om te schrijven. Eigenlijk vind ik deze woorden helemaal niet oninteressant. Ze zijn bijna poëtisch.
Ja, dat zou je kunnen zeggen. Maar ze zijn vooral oud en worden niet meer gebruikt. Maar zeg nou eerlijk, zitten de woorden die jullie vorig jaar met veel bombarie aan De Dikke van Dale hebben toegevoegd niet ook gewoon tussen de afvallers in het jaar daarna?
Meestal niet, maar dat zou technisch gezien kunnen. Om je een idee te geven: van de nieuwe woorden uit 2006 is op dit moment ongeveer 15% afgevallen. De overige 85% staan er nog gewoon in. Echt? Dat valt best mee.
Ja, echt. Oh.
Ja… Oké. Nou, het punt van m’n artikel is inmiddels vakkundig onderuit ge-PR’d. Credits daarvoor. M’n vragen zijn op. Of heb jij misschien nog wat te PR’en?
Nou, wellicht kun je af en toe een kijkje nemen op mijn weblog, www.taalbank.nl. En als je de woorden die afvallen echt heel interessant vindt kun je het boekje lezen dat ik hierover heb geschreven. Het heet Het Moderne Verdwijnwoordenboek.