FYI.

This story is over 5 years old.

Vice Blog

JAAP HEEFT EEN BETER KROEGVERHAAL DAN JIJ (TENZIJ JE OOK 5 JAAR IN EEN MEXICAANSE GEVANGENISBENDE ZAT)

21.1.10

Laatst kreeg ik binnen mijn studie rechten de opdracht op zoek te gaan naar een (ex-)crimineel en deze te interviewen om daaruit allemaal reuze interessante conclusies te trekken. Terwijl om me heen studiegenoten de genadeloze aanstichters van winkeldiefstallen en bargevechten opzochten besloot ik samen met een vriendin dat we nodig iemand moesten vinden die het niveau van dorpsvlegel ontsteeg. Na wat gedoe kwamen we uiteindelijk tegenover Jaap* te zitten. Hij was 51 en had van zijn leven ongeveer de helft in de gevangenis doorgebracht. Vijf jaar daarvan in de VS. Hier is zijn verhaal.

*Hij wilde niet met zijn echte naam – die qua "puur Hollands"-gehalte nauwelijks onderdoet voor Jaap – veranderd. Ook zijn gezicht wilde hij liever niet in beeld, vandaar de foto van de torso.

Advertentie

Vertel eens hoe je in de Amerikaanse gevangenis terechtkwam.
'Jaap':Op dat moment was ik in Nederland net klaar met mijn reclassering, en toen kreeg ik van wat gasten die ik van de gevangenis kende een klus aangeboden. Het was een drugssmokkel van Ecuador naar Engeland. Niets bijzonders trouwens, gewoon wat coke. Snel wat geld verdienen, weinig moeite. En omdat ik net vrij was hoefde ik daar niet zo lang over na te denken.

Eh, weinig moeite?
Ja, kijk. Het risico was natuurlijk vrij groot. Maar de winst die je op zo'n deal behaalt is op dat moment te verleidelijk. Ik had toen geen werk, en dan is dat bedrag best dik. Het ging bij deze deal om ongeveer 6000 euro per persoon, een paar andere gasten en ik. Achteraf was het al die shit niet waard en was het een stom idee.

En wat gebeurde er precies toen je gepakt werd?
Op de grens tussen Mexico en de VS werd ik betrapt met die cocaïne. Dat was vrij zuur, ja. Ik belandde in County Jail, het huis van bewaring in New Jersey. Voordat ik het wist zat ik in de gevangenis; het proces verliep daar heel anders dan in Nederland. Ik zat tegenover een advocaat die door een glasplaat van me gescheiden was. "Wat moet ik doen, wat is het plan?" vroeg ik aan hem. En er was geen plan. Ik hoefde niets te doen, zei hij: alles was al geregeld. Ik moest alleen een handtekening zetten. Op een tabel kon ik letterlijk aflezen hoelang ik in de bak moest als ik tekende, en hoelang ik riskeerde te moeten zitten als ik niet tekende. In dat geval zou ik aankijken tegen 20 jaar. Dan klinkt '5 jaar' opeens best aangenaam.
Iedereen wilde er alleen maar zo snel mogelijk vanaf zijn. In Nederland hebben we dat gedoe met het dossier en het bewijs en alles. Het gaat er daar enkel om, zoveel mogelijk mensen in de gevangenis te krijgen, en dat met zo min mogelijk moeite. De procedures kosten toch alleen maar geld; geld was het enige wat telde. Als ik niet lastig deed en gewoon tekende, was iedereen er meteen klaar mee en that's it. Dat was helemaal nieuw voor me.

Advertentie

Maar leg mij dit nou eens uit: hoe eindigt een oer-Hollandse man die bij de hoveniersdienst werkte, in een Amerikaanse gevangenisbende van de Mexicaanse mafia?
Kijk, als je daar aankomt heb je gewoonweg geen keus, om te overleven moet je bij zo'n gang zijn aangesloten. Zonder homies die je beschermen ben je sowieso kansloos tussen die gasten. Er zijn een aantal gangs, en vroeg of laat zal je je bij één van hen aansluiten. Anders forceren zij die keus wel.

En toen koos je er één die gerund wordt door dikbesnorde Mexicaanse mafiabazen. Waarom nou juist die?
Ik voelde me het meest thuis binnen de Sureños, een latino-gang. Die gasten, Southsiders noemden ze zichzelf, opereerden weer rechtstreeks onder La Eme, de Mexicaanse mafia. En ja, als blanke Nederlander was het misschien logisch om me aan te sluiten bij een blanke gang. Maar daar zaten alleen maar van die racistische lui. Alle blanke bendes waren neonazi's. Aryan Brotherhood en Nazi Lowriders.

Dat klinkt allemaal erg American History X.
Ik heb niets met racisme, die shit is nooit iets voor mij geweest. Dus geen blanke bendes. Ook de Afro-American bendes waren erg racistisch en vielen dus af. Bovendien deden die gasten veel verkrachtingen. Verkrachtingen?
Juist ja. En de Sureños deden niet aan homofilie, dat was ze verboden. Ze hadden allemaal erecodes die me aanspraken; er waren een aantal strenge regels waar iedereen zich aan hield. Ze waren erg gezind op broederschap. Oh ja, en je had daar ook nog wat van die moslimbendes, maar daar kon ik het als moslim juist niet mee vinden.

Advertentie

Als moslim?
Toen ik de Amerikaanse gevangenis inkwam had ik me net bekeerd tot de Islam. Die lui in de gevangenis waren me allemaal veel te radicaal. Wat ze deden had niets meer met mijn geloof te maken. Het was allemaal heel erg antichristelijk, terwijl ik juist vind dat je als moslim respect moet hebben voor het geloof van een ander.
In ieder geval, de Sureños waren goeie gasten. Ze waren gestructureerd en hechtten veel waarde aan eer tegenover de rest van de gangs. Zo praatten ze niet met de Feds, en dat is heel erg belangrijk.

Waarom is het zo belangrijk om niet met de FBI te praten?
Nou, je hebt daar ook van die gasten die van alles gaan vertellen aan de FBI, omdat ze dan "beschermd" worden binnen de gevangenis. De bewakers doen dan veel milder enzo. Die afro-amerikaanse cliques praten bijvoorbeeld allemaal. De Sureños praten niet: niet met de bewakers en niet met de Feds. Daardoor hadden we een soort aanzien. Er was een afstand tussen ons en de bewakers in de gevangenis.

Hoe zit het met die regels en die erecodes die je zo aanspraken? Kun je voorbeelden noemen?
Dat verbod op homofilie bijvoorbeeld. Zoiets gebeurt in veel andere bendes wel. En ik moest van mijn homies goed in vorm blijven. Elke dag bepaalde onze shot-caller, de leider, hoeveel oefeningen we allemaal moesten doen. Zoveel keer opdrukken, etcetera. En dat deden we dan. Het tonen van respect was erg belangrijk, niet alleen binnen de Sureños maar ook naar buiten toe. Want als je shit maakt met een andere gang maak je het knap lastig voor jezelf. De leiders van de gangs zullen dan met elkaar alles goedpraten, terwijl jij en diegene waarmee je shit zoekt het zelf mogen afhandelen.

Advertentie

En dat werd matten, lijkt me.
Nou ja, er werd dagelijks gevochten. Dat hoort erbij. Ik vond het wel leuk en spannend allemaal; ik voelde me goed thuis tussen het geweld. Af en toe zei een shot-caller tegen je dat je die en die neer moest steken. Je vroeg dan niet eens waarom, dat kon niemand wat schelen. Dat soort opdrachten gebeurden elke dag, tussen verschillende bendes. Het leek allemaal wel een spel. Vielen er veel doden, met al dat gesteek?
Nee, eigenlijk helemaal niet. Nou, misschien een heel enkele keer, maar niet bij die steekpartijen, nee. Iemand doden was er knap lastig. De enige steekwapens die we hadden waren afgebroken stukken plastic, pennen, potloden. Scheermesjes die we vastplakten om er een soort mes van te maken. Allemaal rotzooi. Daar moet je wel heel erg je best mee doen, wil je er iemand mee omleggen. Als je er iemand twintig keer mee steekt, gebeurt er nog niets. Je kan simpelweg niet diep genoeg doordringen met die spullen.

Dat begrijp ik, maar je gaat me niet wijsmaken dat daar niemand werd vermoord.
Kijk: als er iets gebeurde kwamen de bewakers. Daarom escaleerden de vechtpartijen nooit. Die bewakers roepen dan dat iedereen op de grond moet gaan liggen, met hun rubbere kogels en die shit. En dan gaan al die gasten zoals de afro-amerikaanse bendes meteen op de grond; die praten met de Feds. Wij van de Sureños deden dat niet. Eén van onze codes was dat je niet ging liggen voordat al je tegenstanders lagen, dat je doorging tot je niet meer kon. Het had allemaal met status en respect te maken.

Advertentie

Wat vonden die bewakers ervan dat jullie steeds in de weer waren met, nou ja, elkaar neersteken?
Oh, die keken daar niet echt naar om. Het hoort daar echt bij de dagelijkse gang van zaken. Veel bewakers waren racistisch. Er waren ook corrupte bewakers, die smokkelden drugs naar binnen en verhandelden dat met de gangs. Het ging vooral om zware drugs; opium enzo.

Je hebt je straf uitgezeten in verschillende staten, waarom is dat?
Ik heb in vier verschillende staatsgevangenissen gezeten. Het heeft te maken met de opbouw van de gevangenispopulatie. Gevangenisbendes zijn verspreid over heel het land, hoewel de gevangenispopulatie verschilt. Er wordt door die lui van de gevangenis streng in de gaten gehouden hoe groot de gangs zijn. Zodra er bijvoorbeeld meer dan 50 man van één bende op dezelfde afdeling zitten, worden er een aantal overgeplaatst.

50 man klinkt niet als heel veel, voor over een hele gevangenis.
Ja, maar het gaat niet per gevangenis, het gaat per afdeling. De afdelingen zijn verdeeld in gradaties van bewaking. Je hebt minimum, medium, maximum en supermax. Die zijn in dezelfde gevangenis, maar compleet van elkaar gescheiden. Je ziet de gevangenen van andere afdelingen niet. Stel, je wordt overgeplaatst naar een andere gevangenis en je komt op een afdeling binnen waar je geen homies hebt. Je moet daar weg, dus wat doe je: je springt op de eerste de beste gast die je tegenkomt en begint hem klein te maken. Op een gegeven moment wordt je dan vanzelf overgeplaatst naar een andere afdeling, en daar zitten heb je dan wel gang-leden zitten. De verhoudingen tussen de gangs verschillen sterk per gevangenis.
In Pennsylvania waren er bijvoorbeeld heel veel Afro-Amerikanen. Onze groep moest toen samenwerken met de Latin Kings, een andere latino-gang, want we zaten daar toen maar met iets van 30 man, een minderheid. Dan is het gevaarlijk. Maar samen met de Kings konden we de boel runnen. In een andere staatsgevangenis, die van Tennessee, trokken de Sureños dan weer nooit met die gasten op; ze kunnen die lui er niet luchten. Alle samenwerking is gericht op overleving.

Tenslotte even iets over je gevangenistatoeages. Zo zie ik dat je een soort herkenningsteken in je nek hebt, klopt dat?
Klopt. Er staat Sureño Neeerlandés, dat vonden mijn homies daar leuk, ja. Maar het was ook belangrijk; als er calamiteiten waren bleef ik toch een blanke, dus op deze manier was ik snel te herkennen als iemand die bij de gang hoorde.

Was het vanuit de Sureños verplicht om je te laten tatoeëren?
Ja, dat moest. Het mag ook eigenlijk niet van mijn geloof; moslims mogen geen tatoeages hebben, maar toen ik daar zat moest ik wel, dat begreep ik. Die tekens zoals die Romeinse 13, die dingen zijn symbolisch. De 13e letter van het alfabet is de M, oftewel La Eme, de officiële naam van de Mexicaanse mafia. Maar het zijn vooral ook herkenningstekens voor de anderen; ze bewijzen dat je bij die gang hoort. Dat is natuurlijk belangrijk zodra je op een andere afdeling komt. Hoe werden die tatoeages gezet? Liet de gevangenis tatoeëerders komen, die je moest betalen?
Haha, de gevangenis betaalde niets. Tatoeages waren er verboden. Nee, die lui deden alles zelf. Ze verbrandden papier of schaakstukken, en trokken daar inkt van. Gitaarsnaren werden gebruikt, en pennen. Je maakt de pen schoon, haalt de punt eruit, stopt er een naald in. Die werd aangedreven met een motortje dat uit een tondeuse was gehaald. Het was allemaal heel primitief. Ik heb zelfs een tatoeage die is gezet met een nietje en een potlood. Jezus. En trouwens: zo drastisch kut als dat zien ze er niet eens uit.
Die gasten konden het wel, ja.

Hoe zit het nu? Ben je nog steeds een Sureño?
Tuurlijk, haha. Je kent het wel: "blood in, blood out," dat gedoe. Je kan er niet uitstappen. Ook niet in Nederland. Ze vinden je vroeg of laat toch wel. Maar ik hoef er ook niet uit te stappen. Het zijn mijn maten. Met sommigen heb ik nog wel eens contact.

Jup, dit is het einde. Maar voor jullie smulpapen die de smaak te pakken hebben en die toe zijn aan meer, meer en méér bruut gevangenisgeweld is er gelukkig ook nog Un Prophete, die ene film met die ene dude. Die straks in de bios komt en heel vet is. Website vind je hier, en op onze contestpagina kan je kaartjes voor de filmpremière winnen die op 4 februari plaatsvindt! Ciao!

Tekst en foto's: JIP MENNEMA

Met dank aan Jo-Anne