Ik ging naar Terschelling om daar Sunderum te vieren, de lokale variant op Sinterklaas

Op de Waddeneilanden wordt al eeuwenlang een alternatieve versie van Sinterklaas gevierd. Op 6 december, de dag dat de goedheiligman op het Nederlandse vasteland zijn biezen pakt, gaan de Eilanders massaal de straat op om — gehuld in gestoorde kostuums en gewapend met koehoorns en kettingen om zoveel mogelijk lawaai te maken — de kwade geesten van het eiland te verdrijven. Volgens de geruchten zouden vrouwen en kinderen tijdens het feest

nogal hardhandig worden aangepakt, als zij tegen de regels in hun huis verlaten. Ik nam vorige week de boot naar Terschelling om te kijken wat er van die geruchten waar is, en of ik er zonder kleerscheuren en blauwe plekken vanaf zou komen.

Sunderum (het feest wordt ook wel Sunneklaas, Sunderklaas of Klozum genoemd) is een traditie die stamt uit de vroege middeleeuwen. Tegenwoordig wordt de feestdag op elk eiland net iets anders gevierd; van toneelstukjes op Texel en Vlieland, tot sekte-achtige praktijken waarbij vrouwen en kinderen terug hun huis in worden geslagen op Ameland. De bewoners van Terschelling hebben een middenweg gevonden. Het feest wordt gevierd in de Oost-Terschellingse dorpen Midsland en Hoorn, en is een combinatie van een verklede dranktocht, die een beetje aan een carnavalsoptocht doet denken.

Om de eerste mythe over het feest uit de wereld uit te helpen: buitenstaanders zijn best welkom. Van onaangename confrontaties met de eilandbewoners is geen sprake. Ik trek de hele avond over het eiland, en iedereen die ik spreek beantwoordt mijn vragen gretig, al moet ik mijn nieuwsgierigheid zo nu en dan bekopen met een ferme tik op mijn billen.

Volgens meneer en mevrouw Jonker, een bejaard echtpaar dat me vanavond begeleidt, draait het feest vooral om de maskerade. Vroeger, toen het eiland voornamelijk door zeelui en boeren werd bewoond, had men de gewoonte om pakken van stro te maken en daar een raar masker bij op te zetten. Het slaan van vrouwen is volgens hen een traditie die lang geleden al is afgeschaft, op een enkele tik op mijn achterste na dus.

De meeste mannen en jongens die buiten rondlopen zijn nog steeds verkleed, en ze zetten rare stemmen op. Toch is er ook een jongen die gewoon met zijn eigen stem vraagt of ik later op de avond met hem wil komen dansen. In de open huizen, de plekken waar de jongens naar binnen kunnen voor een drankje of een toneelstukje, doen de niet-verklede aanwezigen af en toe een halfslachtige poging om te raden wie er achter dat masker schuilgaat, maar het lijkt niemand iets uit te maken of ze het nou wel of niet raden. De open huizen vormen de rode draad van de avond. Alle verklede mannen gaan langs deze huizen, en omdat ik verder niet zo goed weet wat de bedoeling is, ga ik maar met ze mee.

De jongens vallen me op een plagerige manier lastig en staan nogal uitgebreid in mijn comfortzone. Dat vrouwen niet buiten mogen komen lijkt overigens wel mee te vallen. In de open huizen zie ik wel veel meisjes zitten, maar niemand lijkt er een probleem mee te hebben dat ik buiten ben terwijl dat eigenlijk niet mag. Wanneer ik de jongens aanspreek om naar hun ervaringen te vragen, krijg ik de volledige geschiedenis van Sunderum nogmaals over me heen. Ze zijn heel sociaal, open en gastvrij en lijken het voornamelijk leuk te vinden dat een 'buitenstaander' interesse toont in hun traditie.

Hoewel het natuurlijk niet zichtbaar is onder die maskers, en ik van slechts drie jongens een naam en leeftijd los weet te peuteren, lijken de meeste jongens niet veel ouder dan halverwege de twintig. Als ik in een van de open huizen vraag waarom de aanwezige mannen niet meer meelopen, antwoorden zij dat het feest voor de jonge jongens is, en ze liever alleen het einde van de tocht – het gedeelte dat zich in de kroeg afspeelt – meemaken.

De gastvrijheid op Oost-Terschelling is echter van alle leeftijden. Ik ben overal waar ik kom welkom, iedereen wil me dolgraag vertellen over de traditie. In de open huizen wordt me meteen een stoel aangeboden en vertellen de bewoners uitgebreid over de pakken en toneelstukken die ze dit jaar langs hebben zien komen.

Als de kerkklok 11 uur slaat gaan alle Sunderums – zoals de verklede mannen worden genoemd – richting de kroeg, waar vervolgens een ontmaskering plaatsvindt, midden op de dansvloer. Daarna worden ze uitgebreid platgezoend door hun trotse vriendinnetjes en gaan ze aan de drank, voor zover ze daar nog niet mee begonnen waren in de open huizen.

Deze combinatie van carnaval, Halloween, Sint Maarten en Sinterklaas, is het absoluut waard om een keer mee te maken. Het vooroordeel over gesloten Eilanders blijkt – in ieder geval op Terschelling – niet op waarheid te berusten. De Terschellingers zijn erg sociaal en open en verwelkomen je graag in hun huis. Hier op Terschelling heerst een saamhorigheidsgevoel waar Jan Terlouw trots op zou kunnen zijn.