Bill laat alle muziek verdwijnen op IDFA

Dit is een verhaal over Bill Drummond, de hoofdrolspeler in Imagine waking up and all music has disappeared, de nieuwe film van Stefan Schwiert, die draait op het IDFA. De meeste dingen die ik over Bill weet heb ik uit The KLF: Chaos, Magic and the Band who Burned a Million Pounds van John Higgs, het beste boek dat ik ooit heb gelezen.

Het is leuk om alvast wat dingen te weten. Voordat Bill in deze film zat, scoorde hij meerdere nummer 1-hits, verbrandde hij een miljoen pond en liet hij al zijn eigen muziek van de aardbol verdwijnen. Dit is slechts een greep uit de redenen waarom Bill mijn held is. Maar, zoals grote helden dat vaak doen, begon ook Bill klein.

Na geld te hebben verdiend als melkboer, staalwerker, timmerman, schilder van obscure theaterdecors en leadzanger van de artpunkband Big In Japan, begon Bill een platenlabel. Hij ontdekte zowel Echo & The Bunnymen als The Teardrop Explodes, produceerde hun albums en managede ze. Tot op zekere hoogte dan. Bill is namelijk – naar de meeste standaarden – volslagen krankjorem.

Ter illustratie: Bill had altijd al het gevoel dat IJsland en Papoea-Nieuw-Guinea een speciale connectie met elkaar hebben. Daar had hij geen argumenten voor, alleen een sterk gevoel. Daarom leek het hem een goed idee als Echo & The Bunnymen zou optreden in IJsland, terwijl The Teardrop Explodes op precies hetzelfde moment zou optreden in Papoea-Nieuw-Guinea. Bill zelf zou dan op het juiste moment op een symbolische plek in Liverpool gaan staan om te kijken wat er zou gebeuren. Dit is het soort management waar Bill zich mee bezig hield.

Lang hield Bill het dan ook niet vol achter de schermen. Nadat hij een een miljoen pond had uitgegeven aan de promotie van een band die vervolgens keihard flopte, besloot Bill dat hij toch echt een artiest was. Om die reden nam hij vlak daarna als soloartiest een zeer eigenaardig folkalbum op. Daarna zou hij alleen nog maar boeken gaan schrijven, nam hij zich voor. Drie maandan na deze rigoreuze beslissing hoorde Bill zijn eerste hiphopplaat en zag hij het licht. Dit was zijn roeping. Dat is eigenlijk waar zijn verhaal pas echt begint.

Samen met Jim Cauty richtte hij The Justified Ancients of Mu Mu (The JAMs) op. Beide mannen waren gefascineerd door samplen, wat toen net nieuw was. Op hun debuutalbum sampleden ze daarom Dancing Queen van ABBA. Dat wil zeggen, ze lieten een drumcomputer met ABBA meelopen en schreeuwden eroverheen. ABBA deelde de fascinatie niet en The JAMs werd verzocht al hun albums uit de verkoop te halen. In de hoop ABBA te kunnen overtuigen van de artiestieke noodzaak van hun werk vlogen Bill en Jim naar Zweden. Ze namen een grote tas met alle niet-verkochte albums en een journalist van NME mee. ABBA wilde nergens van weten en uiteindelijk lieten The JAMs zich fotograferen bij het ritueel verbranden van hun laatste lichting albums. Later brachten ze een versie van het album uit zónder de samples, maar mét instructies voor hoe je het album zelf kon reproduceren door de ABBA-plaat simultaan op een tweede platenspeler mee te laten lopen.

Toen ze in 1992 de muziekindustrie beu waren, waren Bill en Jim al een paar keer van muziekstroming gewisseld, twee keer van naam veranderd, hadden ze meerdere nummer 1-hits in verschillende genres gescoord, de bestseller The Manual: How to Have a Number One the Easy Way geschreven, een klassiek ambientalbum gedropt, een groep muziekjournalisten naar een onbewoond eiland gelokt om een magisch ritueel te aanschouwen en de Brit Awards op zijn kop gezet met een machinegeweer en een dood lam. Maar (!) door al het commerciële succes voelden ze zich vies. Alsof ze ware kunst de rug hadden toegekeerd in ruil voor geld. Eigenlijk alsof ze hun ziel aan de duivel hadden verkocht, zoals alle grote popsterren van Robert Johnson tot Lady Gaga dat hebben gedaan. In een poging hun ziel te reinigen verbrandden Bill en Jim al het geld dat ze over hadden gehouden aan hun nummer 1-singles. Eén miljoen pond: weg.

Het verbranden van het geld leverde Bill en Jim wereldwijde media-aandacht op. Maar de andere maatregel die ze troffen om hun ziel te reinigen was, achteraf gezien, minstens zo radicaal. Ze lieten al hun muziek van de aardkloot verdwijnen. Ze riepen alle onverkochte albums terug uit de winkels, haalden alles van internet en verbrandden de masters. Omdat zelfs Bill en Jim geen controle hebben over het internet, kun je een en ander nog wel vinden, maar dat is het punt niet. Het punt is dat zij hun aandeel hebben geleverd in het opheffen van de vloek. Dat was althans de bedoeling.

Na het opheffen van de band gingen Bill en Jim los van elkaar kunst maken – als je hun muziek al niet als kunst kunt zien. Hoewel Bill in die periode een boel uiteenlopende dingen heeft gedaan, de een nog absurder dan de ander, lijkt de vloek hem nooit met rust gelaten te hebben. Het idee van het vernietigen van alle opgenomen muziek blijft rondspoken in Bills hoofd. Ontevreden met onze veranderende relatie met muziek, veroorzaakt door iPods en internet, en geïnspireerd door het geronk van de motor in zijn Land Rover, richtte hij in 2003 The 17 op. Een koor van 17 mensen, altijd 17 andere, dat meezingt met Bills motor. Het koor mag niet worden opgenomen, heeft geen kennis van muziek en zingt de muziek voor zichzelf, nooit voor een publiek. Voor Bill betekent het koor een nieuwe start voor de muziek.

Dit is de man die nu de hoofdrol heeft in Imagine waking up and all music has disappeared, de nieuwe film van Stefan Schwiert, die draait op het IDFA. Bill praat niet meer over zijn band, daarom vertel ik dat deel maar vast. Ik heb de film nog niet gezien maar weet wel dat hij ook na The 17 heel ver is gegaan in zijn zoektocht naar een nieuwe relatie met muziek. En ik kan niet wachten om te zien wat hij heeft bedacht om zijn vloek op te heffen.

Dit hieronder is de trailer voor Imagine waking up and all music has disappeared. De film wordt tijdens IDFA vier keer vertoond:

Tuschinski vrijdag 20 november om 15:45
Munt zaterdag 21 november om 23:00
Melkweg vrijdag 27 november om 11:15
Munt zaterdag 28 november om 20:15