Inwoners van Berlijn volgen kooklessen bij vluchtelingen
Cooked lentils tossed with herbs, carrots, and onion for lentil soup. All photos by the author.

Inwoners van Berlijn volgen kooklessen bij vluchtelingen

Reza is een enthousiaste hobbykok, maar heeft verder geen culinaire ambities. “Het is behoorlijk hectisch werk met lange uren, ik zou dit niet zo snel fulltime willen doen.”
9.6.16

Het is een zachte avond in de Berlijnse wijk Schöneberg. De 29-jarige Reza staat voor ons te koken; hij roert in een grote pan waar heel veel stoom uitkomt. Een lange tafel staat met vol schalen groenten, snijplanken en messen.

Reza geeft vanavond de kooklessen bij de organisatie Über den Tellerand ('Kijk verder dan je bord lang is'), waar met vluchtelingen wordt samengewerkt. Het is fijn voor vluchtelingen als Reza om één keer per maand zijn eigen recepten te kunnen uitwisselen met mensen in Berlijn. Vandaag zijn dat drie gerechten uit Herat, een provincie in Afghanistan. Hier komen hij en zijn familie vandaan.

1. Reza grew up in Iran though his family is from Afganisthan

Reza kookt drie gerechten uit Herat, een provincie in Afghanistan. Hier komen hij en zijn familie vandaan. Alle foto's gemaakt door de auteur.

Het afgelopen jaar kwamen er meer dan een miljoenen vluchtelingen uit Syrië, Afghanistan en Noord-Afrika naar Duitsland. Duitsland is niet onbekend met immigratie. In 1950 haalde Duitsland een hoop arbeiders binnen zodat de economische groei benut kon worden en niet tot stilstand kwam door het tekort aan arbeid. De Industrialisatie creëerde vraag en gastarbeiders waren het antwoord.

3. Preparations for the Afghan cooking class

Berlijners Ralf en Melanie met de 13-jaar oude Bahram uit Afghanistan.gorme badenjan (

Toch zijn dingen momenteel wel anders.

De golf van vluchtelingen, die hun brandende thuisland ontvluchten, heeft een discussie op gang gebracht over integratie in de Duitse maatschappij. Duitsland wil samen met zijn inwoners de integratie en inburgering zo soepel mogelijk laten verlopen. Twee van hen zijn Rafael Strasser en Lisa Thaens, de oprichters van Über den Tellerrand. Elke maand organiseren ze kooklessen of een pop-uprestaurant met vluchtelingen. Dat is voor asielzoekers zoals Reza, die niets liever willen dan zich thuis voelen in Duitsland, een uitkomst.

8. Dicing cucumbers

Munt en dille voor in Reza's linzensoep.Recipes for a Better Us,

Lisa ontmoette Reza toen ze een kraampje in elkaar aan het zetten was op een straatfestival in Berlijn. "Terwijl we onze naam op de stoep aan het krijten waren kwam Reza naar ons toe en zei "Kochen?", en hij vertelde ons over zijn liefde voor koken. We raakten in gesprek, en van het een kwam het ander. We nodigden hem uit langs te komen bij het kantoor voor sociale impact waar we destijds werkten. Niet lang daarna had hij zijn eigen kookklasje en maakte hij actief deel uit van onze gemeenschap," vertelt Lisa.

De deelnemers komen vaak uit de buurt en zijn enthousiast en gretig om de onbekende recepten onder de knie te krijgen. Zo is er Tine, een kunstenaar en moeder van drie kinderen, zij werkt met vluchtelingenkinderen en wil de kooklessen eigenlijk ook hierbij introduceren. Ralf en Melanie, die samen de 13-jarige Baram uit Afghanistan opvoeden, merkten dat hun adoptiekind geen band meer met zijn land van herkomst had en zien deze avond hiervoor als een uitkomst. En er is Vanessa, zij werkt in de afvalverwerking en houdt ervan om verschillende culinaire culturen te leren kennen.

Advertentie

Reza legt kort het menu uit: linzensoep, auberginestoofschotel met rijst en rundvlees) en als toetje saffraanpudding. Daarna deelt hij taken uit. Aubergines snijden, wortels in julienne, uien fijngehakt, "heb je nog nooit een hele bol knoflook gezien?". Zijn vrolijke glimlach verraadt niets van de vreselijke jaren die hij achter de rug heeft. Reza verliet Afghanistan toen hij 21 was. Zijn eerste stop was Griekenland, waar hij een tijdje werkte om geld te verdienen om naar Nederland te kunnen reizen. Toen hij in Nederland aankwam, viel zijn Europese droom al gauw in duigen: hij werd gevangen genomen en na veertien maanden terug naar Afghanistan gestuurd.

Nieuwe pogingen om zijn thuisland te ontvluchten brachten hem in Duitsland, waar hij nu langzaam integreert. Hij haalde laatst zijn taaldiploma's en spreekt de taal vloeiend. Reza is een enthousiaste hobbykok, maar heeft verder geen culinaire ambities. "Het is behoorlijk hectisch werk met lange uren, ik zou dit niet zo snel fulltime willen doen," zegt hij. Eigenlijk houdt hij van schoenmaken, iets wat hij van jongs af aan heeft geleerd.

Über den Tellerand heeft na twee jaar een permanente locatie gekregen. De gemeenschappelijke keuken waar ze werken is opgezet in samenwerking met de Technische Universiteit Berlijn. "Een groep internationale architectuurstudenten heeft samen met een groep vluchtelingen de keuken bedacht, ontworpen en gebouwd. We zien dit als plek waar iedereen kan samenkomen en zijn bijdrage kan leveren," zegt Lisa.

Advertentie

Het project van Rafael en Lisa heeft onlangs een kookboek voortgebracht, met recepten vanuit verschillende culturen, inclusief die van Reza. Het tweede kookboek, A Pinch of Home, komt in september uit.

18. Lentil soup

Reza's linzensoep. Gorme badenjan met vlees en rijst.

Na het koken vertelt Reza ons aan tafel alles over de eetgewoontes in Afghanistan. "De rijst moet een bite te hebben – die krijg je door drie uur weken en tien minuten koken. In Afghanistan houden we van goed kauwen," roept hij over het gelach van zijn gasten heen.

13. Reza demonstrates

Een lesje gember snijden van Reza.

Reza heeft na jaren op de vlucht zijn en leven in geïmproviseerde huizen een veilige thuishaven gevonden in Duitsland. Toch bekruipt hem soms een gevoel van heimwee naar het land dat hij achter gelaten heeft. Hij draait zich om naar het fornuis om zijn gevoelens niet te hoeven laten zien. Heeft hij eigenlijk een ingrediënt niet kunnen vinden in Berlijn? "Okra's," zegt hij als hij me weer aankijkt met zijn heldere ogen.

De omstandigheden zijn misschien niet helemaal perfect, maar Berlijn komt aardig in de buurt.