Ik ging naar het abortusmuseum en nu kan ik nooit meer van cola genieten

Gynaecoloog Christian Fiala tijdens een rondleiding in zijn abortusmuseum.

Als ik aan Wenen denk, denk ik aan mannen met poederpruiken die in een gebouw met krulletjes in een schnitzel snijden op een piano. Maar de hoofdstad van Oostenrijk is veel meer dan dat. Heel christelijk bijvoorbeeld. Op zondag is alles dicht, zodat het me niet lukte om een tandenborstel te kopen. En dat terwijl ik die avond daarvoor schnitzel had gegeten.

Wenen is dus misschien niet de beste plaats om een abortusmuseum te beginnen. Maar gynaecoloog Christian Fiala (53) heeft geen boodschap aan godsdienst. Hij stopte de complete erfenis van zijn vader in het Museumfuer Verhuetung und Schwangerschaftsabbruch (Museum van Anticonceptie en Abortus). Op verzoek gaf Christian me een rondleiding door zijn niet-alledaagse expositieruimte.

De gastheer heeft schaafwonden op zijn gezicht. In elkaar geslagen door christenen, denk ik meteen. Maar het is een stuk minder erg. “Vrouwen worden ongewild zwanger omdat ze niet goed opletten. Ik lette niet op toen ik al fietsend mijn telefoon wilde checken,” legt Christian uit.

Dat betekent niet dat hij geen last heeft van extremistische katholieken. Boven het museum is een abortuskliniek en al acht jaar lang worden bezoekende vrouwen voor de deur lastiggevallen, vertelt hij. “‘Murder mama!’, roepen ze dan, ‘ga je je kind vermoorden?’ Het zijn psychiatrische patiënten, waarvan zeker één van hen geld van een godsdienstige organisatie ontvangt om dat te doen. Religie is een parasiet die mensen schuldgevoelens aanpraat en vervolgens laat werken en betalen om die af te lossen.”

Klare taal. Dat hoorde ik vroeger niet in de kerk van Spaarndam, waar ik ooit een meneer boos maakte toen ik een hosti als een tic tac in de lucht gooide en in mijn mond opving. Ik denk dat Christian het wel grappig had gevonden. Godsdienst is duidelijk niet zijn beste vriend. “Het ministerie van onderwijs wilde mijn museum subsidie geven vanwege de voorlichting die we bieden. Dat leidde tot een parlementair debat, en uiteindelijk stak de conservatieve minister van financiën een stokje voor die steun. We kregen helemaal niets.”

Toch moest het abortusmuseum er komen. Geboortebeheersing is volgens Christian namelijk, na de ontdekking van het vuur, de grootste positieve wending in de geschiedenis van de mensheid. “Het zelf kunnen bepalen hoeveel kinderen je neemt is een van de belangrijkste gelukselementen die er bestaat.” In Nederland is abortus sinds 1984 officieel gelegaliseerd, maar tot in de jaren zestig moesten vrouwen naar de meest bizarre middelen grijpen.

Christian wil met het museum de wanhoop die het niet toestaan van abortus opleverde en oplevert laten zien. En dat lukt heel aardig. Als ik niet beter wist, zou ik denken dat ik in een oorlogsmuseum was. Breinaalden, tangen, zeepspuiten, blaasbalgen, gifflesjes en puntige houten stokken hangen in de uitgelichte vitrines met Duitse onderschriften als ‘Spritzengarnitur’ (spuitset) en ‘Pfeilgift’ (pijlgif). “Dit stopten vrouwen in hun vagina in de hoop de zak met vruchtwater te beschadigen,” vertelt Christian. “Maar vaak stierven ze dan zelf, doordat ze interne bloedingen kregen.”

In de hoek staat een soort bouwvakkersdrilboor met de naam Schallwäscher. Op een jaren zestig-postertje staat een blije man die Schallwäscher aan zijn vrouw geeft voor kerst. Eigenlijk is het een soort elektrische handwasmachine, legt Christian uit. “Maar hij werd eigenlijk alleen gebruikt om baby’s te doden. Zwangere vrouwen zetten hem op hun buik en die werd dan helemaal door elkaar geschud. Weinig vrouwen overleefden die schade.”

Christian wijst naar een meterslange lijst met allerlei substanties als kaneel, houtskool en cola. Vrouwen brachten al dat soort random poeders, barbecuebrandstoffen en frisdranken in, in de hoop hun foetus te doden. Christian: “Ze spoelden hun vagina uit met cola, omdat ze via via hoorden dat dat zou werken. Een tijd lang gingen vrouwen in de bergen bij Salzburg op zoek naar arsenicumrotsen, omdat die de oplossing zouden zijn. Maar ze bleken ontzettend giftig en talloze vrouwen stierven.”

Als iemand die een jaar na de legalisering van abortus ter wereld kwam kan ik me bijna niet voorstellen hoe het is om zonder voorlichting of begeleiding zo’n ingrijpende beslissing te nemen, zonder echt te weten wat je doet. Als vrouw moest je in een tijd waarin de politie tassen controleerde op abortusmaterialen dapper zijn om een poging tot abortus te wagen. Zelfs als je kind eenmaal geboren was, was het nog niet te laat. Dan had je nog de zogenaamde ‘engeltjesmakers’, een soort oppas waar je je kind naar toe kon brengen. Maar dan uit de hel. “Die brachten het kindje dan om door het bijvoorbeeld te laten stikken,” zegt Christian terwijl hij wijst op een verschrompelde pruimenpit in de vitrine.

Jezus. Engeltjesmakers (wat een naam!) lieten pasgeboren kinderen op een pruim zuigen tot ze geen lucht meer kregen. De gedachte aan een baby met zo’n pit in zijn keel maakt me misselijk. De radeloosheid van vrouwen druipt hier van de wanden. Toch wil Christian abortus niet aanmoedigen, vertelt hij. “Ik zal een twijfelende klant in mijn kliniek nooit meenemen naar het museum. Ik zeg niet dat abortus goed of slecht is, dat moet iedereen zelf bepalen. Maar het is wel goed dat het er is. In Roemenië riep dictator Ceausescu vrouwen op voor inspectie en dwong hij hen kinderen te houden, waar ze helemaal niet voor konden zorgen. Alleen omdat hij een grote Roemeense populatie wilde. Daarom staat het daar nu zo vol met weeshuizen. Het is goed dat je zelf kunt beslissen of je voor een kind kunt zorgen of niet.” Of dat je geen kind van je verkrachter ter wereld hoeft te brengen, om het achterlijke standpunt van de SGP in Nederland er maar even bij te halen. Als iemand die voorlopig nog geen kinderwens heeft ben ik blij dat abortus bestaat, zie ik nog maar eens in. Maar de vanzelfsprekendheid waarmee ik er naar keek is er vanmiddag wel uitgedreund.

Naar het museum komen naast zo’n drie tot tien bezoekers per dag vooral schoolklassen voor seksuele voorlichting. “Stukken beter dan een zenuwachtige man die een condoom over een bezem schuift,” aldus Christian. Maar of dit museum nu de manier is om kinderen kennis te laten maken met seks? In het anticonceptiegedeelte van het museum staan condooms van vissenmaag en schapenendeldarm, een plasbuisplug die zaadlozingen moest binnenhouden en bizarre apparaten om de vagina mee door te spoelen. Om kids te confronteren met deze extreme methoden, terwijl het voor henzelf inmiddels niet meer relevant is… Het maakt je eerder bang voor seks, dan dat je er verantwoord van leert genieten, lijkt me.

Ik bedank Christian, om buiten verder op zoek te gaan naar een tandenborstel. Want shit, een vies smaakje houd je wel over aan dit bezoek.