Beelden van aftakelende stedelijke taferelen, met name met de Amerikaanse stad Detroit in de hoofdrol, floreren al jaren in de journalistiek. De oude, vervallen fabrieken en de vergane glorie van een ooit levendige stad levert nog steeds kliks op voor online fotoseries. De postapocalyptische sfeer die over de aftakelende stad hangt, is alomtegenwoordig in documentaires en nieuwsuitzendingen. Met de zoekterm “Detroit ruin porn” land je zelfs op een speciale pagina van ‘s werelds populairste blog.
Maar niets kan tot dusver tippen aan de nieuwe koning van Detroit ruin porn: een freestyle skivideo waarin een groepje durfals de verlopen betonnen overblijfselen van de ooit grootse Amerikaanse industriestad als snowpark gebruiken.
Er valt een serieus debat te voeren over de kosten en baten van ruin porn. Stimuleert het uitbuiting door een reductionistisch misleidend verhaal over de stad, of is het een krachtige demonstratie van het economisch verval van de stad en het land? Het “Detroit”- deel van Tracing Skylines, een nieuwe skidocu gesponsord door Red Bull, lijkt in de richting van het eerste te wijzen.
“This place is unreal. It's abandoned, it's big, it's dangerous. And it's a challenge."
Dat is de eerste zin, gesproken door een professionele freestyle skiër, terwijl de camera over leeggehaalde fabrieken, dichtgetimmerde huizen en plassen modder in het afgebroken stedelijke landschap scheert. Het is een soort “postapocalyptisch skiën,” zoals Brian Bergstein het noemde in een tweet. Jonge, blanke mensen die opwindende dingen doen in een grimmige einde-der-tijden achtige setting; het is een veel voorkomende stijlvorm.
De ski-scènes zijn zeker indrukwekkend. Een skiër een sprong van de tweede verdieping van een donker, afgetakeld fabrieksgebouw zien maken om perfect te landen in een laagje asgrauwe sneeuw op de verrotte fabrieksvloer is prachtig. Het eropgeplakte verhaaltje dat blijft volhouden hoe de drie skiërs en de crew voortdurend aan allerlei dreigingen ontsnappen is minder charming.
“Normaal gesproken is alleen de skiër in gevaar als je urban doet, maar in Detroit is niemand die meewerkt veilig,” zegt één van de skiërs. Het geluid van politiesirenes leidt het filmpje in, en een poging om in een oud ziekenhuis te freestylen wordt afgebroken, waarschijnlijk omdat het in het gebied van een bende ligt.
“Een superwazige junk” heeft het groepje skiërs blijkbaar laten schrikken, en ze beweren dat ze een busje zagen vol met gemaskerde gasten voordat ze weggingen. Shots van gebroken ramen en graffiti en daklozen accentueren de treurigheid van de scène.
En dat is uiteindelijk precies het probleem met ruin porn. Het is het beeld dat de skiërs en de filmers zelf vormen van de omgeving. Detroit is een gebroken stad, vol kapotte dingen, en waarom zouden ze niet coole video’s mogen maken waar ze willen? Het is toch een dode plaats, wat maakt het nou uit of je gaat skiën in een post-apocalyptische ruïne?
Het is symptomatisch van de mediacriticus Douglas Rushkoff, de “present shock” van onze cultuur noemt. Onze obsessie met het nu, die volgens hem onze liefde voor apocalyptica voedt en verklaart. In apocalyptische fictie worden we geconfronteerd met een simpele dichotomie: het werkt, of het werkt niet. De mensheid floreert, of is verdoemd. Er is weinig neiging om nauwkeurig te overwegen wat voor socio-economische problemen onder de afgebeelde ondergang liggen.
In een essay voor Guernica vindt John Patrick Leary een gelijksoortig probleem met het ruïnepornofenomeen. “zo veel ruïnefotografen en –filmers maken een spektakel van armoede zonder verder naar de oorsprong van het probleem te kijken; het dramatiseert plekken maar zoekt nooit de mensen die ze bewonen en transformeren op. Het romantiseert individuele verzetsdaden zonder de gigantische politieke en sociale krachten die de ware transformatie in de weg staan te erkennen,” schrijft hij.
Ruin porn is niet alleen maar een goedkoop retorisch trucje – het opent de mogelijkheid voor een inherent negatief en corrumperend frame. De filmmakers hadden natuurlijk geen kwaad in de zin met het filmen van de stunts, maar het is wel gebouwd op de perverse logica dat deze apocalyptische stad nu een gevaar is voor iedereen die er in de buurt komt. Dat zij, de toeristen, de passerende reizigers, degenen zijn die bedreigd worden door Detroit. De inwoners, die we in het begin van de film heel kort in beeld zien en die allemaal zwart zijn, spreken over het schrijnende gebrek aan werk, maar worden zelf terzijde geschoven als de minderheden die in stereotypische zombiescènes aan de zombies worden gevoerd. Ze zijn een voetnoot, eigenlijk enkel bedoeld om de spanning voor onze helden op te voeren. De helden die wat backflips willen doen terwijl de wereld om hen heen vergaat.
Dit is de ultieme vorm van Detroit ruin porn. Het is niet de eerste sportdocu die culturele tropes manipuleert om het drama op te voeren, maar het is zeker de film die het meest op Dawn of the Dead lijkt. En voor een regio die worstelt met een complex socio-economisch probleem van groot formaat zou deze versimpelde beeldvorming wel eens bijzonder schadelijk kunnen zijn.