Ik zou nu heel makkelijk een vergelijking kunnen maken met A Clockwork Orange en de niet-wegkijkmachine en dat soort dingen, maar er is een andere vergelijking die eigenijk veel enger is dan dat. In een aflevering van het Britse programma Black Mirror, waarin in elke aflevering een duistere keerzijde van technologie aan bod komt, wordt een wereld neergezet waarin iedereen constant omringd is door beeldschermen. Er is werkelijk geen moment waarop er geen beeldscherm ergens verschijnt met de meest stompzinnige programma's. Geld bestaat niet, maar je kan "merits" verdienen door bijvoorbeeld stroom op te wekken op fietsen. In het kort gaat het verhaal over een man, Bing, met heel veel merits, die ze weggeeft aan een dame waarop hij verliefd wordt zodat ze mee kan doen aan een soort X-Factor. Daar wordt ze te licht bevonden voor een zangcarrière, maar precies geknipt voor een glasrijke rol in porno.
Platzak en vriendinloos heeft Bing nu niet meer de middelen om reclames te skippen die constant tussendoor komen. Want daar heb je merits voor nodig. En toevallig komen er de hele tijd reclames waarin zijn verloren liefde genomen wordt door enorme robotpikken (ok, dat net niet, maar is leuk voor het beeld). Echt klote voor Bing. Daarnaast kan hij ook niet wegkijken, want de schermen volgen waar hij ook kijkt. Ogen dichtdoen is ook geen optie, omdat er dan een alarm afgaat, "Resume viewing, resume viewing" tot hij weer kijkt. Check die scene op 41:50 hieronder illegaal op YouTube. Naar hè?
Naar en REAL. Vandaag kwam ik op internet software tegen die dit precies dit doet. Bijna precies. FocusAssist is een programma dat voor de iPad onwikkeld is voor bedrijven die corporate trainingen geven. Meestal met verschrikkelijk saaie video's. Video's die mensen niet willen zien. Waar ze van weg willen kijken, naar hun telefoon, of desnoods naar de dikke enkels van de Sonja die voor ze zit. En dan leer je natuurlijk niks! Dus wat hebben die akelige onmensen van FocusAssist ontwikkeld? Je raadt het al: oogtrackers die de leerzame video stopzetten als je langer dan een paar seconden wegkijkt. Waardoor je dus MOET kijken en er langzaam behaarde tumoren groeien op je ziel. Op de site van het bedrijf dat deze dystopische technologie maakt staat de volgende trotse tekst:
"De mogelijkheid, die we FocusAssist gedoopt hebben, monitort de aandacht van leerlingen en pauzeert de cursus als leerlingen wegkijken. Organisaties die zich zorgen maken om afleiding en naleving gedurende trainingen kunnen nu meer vertrouwen hebben dat vitale informatie wordt gezien en begrepen."
Hoe eng is dat? Ik zal je even helpen: fucking eng. Want hoewel de technologie al langer bestaat en bijvoorbeeld gebruikt wordt in de Galaxy S4, is dit de eerste toepassing die de technologie inzet om mensen te verplichten iets te doen. Met de nadruk op eerste. Want een beetje cynicus kan honderden toepassingen bedenken waarbij dit van pas kan komen om levens net een stukje vervelender te maken. Wat nou als online universiteiten dit gaan toepassen om studenten verplichte college's te laten bijwonen? Of als YouTube reclames alleen laat doorspelen als je er ook daadwerkelijk naar kijkt? Of je baas om te checken dat je niet aan het lanterfanten bent achter je computer? Of een satanische televisiezender waarbij je reclames moet kijken waarin je vriendin genomen wordt door robotpikken? De mogelijkheden zijn eindeloos.
En als we er nou even vanuit gaan dat het niet daarvoor ingezet gaat worden, wie zegt dat naar een scherm kijken ook betekent dat je je aandacht erbij hebt? Ik heb vaak genoeg dagen gehad waarbij ik urenlang naar een scherm staarde zonder dat een gedachte mijn kater-zen verstoorde. En andersom ook, als ik een film kijk dan kijk ik vaak genoeg weg om te reflecteren op het leven en de dood. Of iets minder diepzinnigs zoals verloren chipjes zoeken in de bank.
Kortom: deze technologie helpt niemand. Dit is gewoon een stap richting een wereld waar we met zijn allen niet in willen leven. Een wereld gedreven door ellendige, griezelige mannetjes die andermans aandacht verkopen om "efficiëntie" te bewerkstelligen. Een enge wereld waar ik niet in wil leven. Net als Bing.