Drogie panie wybaczcie, że zaczynamy od czegoś tak przygnębiającego, ale rak piersi jest chorobą, której żadna kobieta (ani nawet żaden mężczyzna) ignorować nie powinien. W Polsce jedna na szesnaście kobiet słyszy taką diagnozę w którymś momencie swojego życia – to najczęściej atakujący nowotwór. Rak piersi jest również drugą najczęstszą przyczyną śmierci z powodu chorób nowotworowych u kobiet, zaraz po raku płuc. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów liczba zachorowań zwiększyła się w ciągu ostatnich 30 lat blisko dwukrotnie. „W tej chwili w Polsce żyje ok. 100 tys. kobiet, które kiedykolwiek zachorowały na raka piersi” – tłumaczyprof. dr hab. Tadeusz Pieńkowski, kierownik Kliniki Onkologii Szpitala MSWiA w Warszawie, Prezes Polskiego Towarzystwa Badania Raka Piersi.

Biorąc pod uwagę, jego pospolitość i potencjalną śmiertelność, ważne, by zrozumieć czym właściwie jest, na co należy zwrócić i uwagę i przede wszystkim – co robić, kiedy podejrzewacie, że możecie go mieć.

Czym jest rak piersi?

Rak piersi występuje najczęściej, gdy nadmiernie wzrastać zaczynają komórki nabłonkowe wyściełające wnętrze piersi, zraziki piersiowe (część, która odpowiedzialna jest za produkcję mleka) lub przewody odprowadzające mleko bezpośrednio do sutka.

Nieco rzadsze formy raka piersi to choroba Pageta brodawki sutkowej oraz rak zapalny piersi, który ma wpływ na naczynia limfatyczne skóry piersi.

Rak piersi może rozprzestrzeniać się w obrębie piersi (poprzez układ limfatyczny) aż do węzłów chłonnych znajdujących się pod pachami, ale również w nieco odleglejsze partie ciała takie jak płuca, wątroba, czy mózg.

Jakie są czynniki ryzyka i jak uchronić się przed rakiem piersi?

Istnieje wiele różnych czynników zwiększających ryzyko zachorowania na raka piersi. Są to:

• Bycie kobietą (nie jest to tak oczywiste, jakby się mogło wydawać – faceci też mogą zachorować!)
• Wiek (średnia wieku zachorowań wynosi 60 lat)
• Dziedziczenie mutacji genowych, takich jak BRCA1 i BRCA2 (około 5-10 procent przypadków raka piersi zalicza się do tej kategorii)
• Obciążony wywiad rodzinny w kierunku raka piersi
• Wcześniejsze problemy z nowotworem piersi
• Nadwaga lub otyłość (zwłaszcza po menopauzie)
• Spożywanie alkoholu

Chociaż nie ma jednoznacznego sposobu zapobiegania rakowi piersi, istnieją pewne strategie redukcji ryzyka zachorowania, opracowane dla kobiet znajdujących się w grupie wyższego ryzyka. Należą do nich np. przyjmowanie leków dla osób o obciążonym wywiadzie lub sposób „na Angelinę Jolie”, co w zasadzie oznacza usunięcie obu piersi, jeżeli istnieją genetyczne predyspozycje zachorowań.

Na co należy zwracać uwagę?

Większość nowotworów piersi objawia się jako guzek w okolicy piersi lub pod pachą (ważne jest, żeby pamiętać, że tkanka piersi prowadzi aż do pachy). Inne obawy mogą obejmować wysypkę lub zaczerwieniony obrzęk piersi, wgłębienia skóry piersi, ból, czy zmiany w okolicach sutka, takie jak wydzieliny lub owrzodzenia. Możesz łatwo zidentyfikować te objawy dzięki regularnemu sprawdzaniu twoich cycków.

Jak sprawdzać?

Eksperci zalecają, aby wszystkie kobiety były świadome tego, jak wyglądają ich piersi na co dzień. Zażyłość z własnymi piersiami jest łatwa, jeżeli stosujesz częste samobadanie w domu:
• Stań przed lustrem i unieś obie ręce w górę. Sprawdź, czy dostrzegasz jakiekolwiek zmiany w okolicach sutków lub piersi.
• Połóż ręce na biodrach i wysuń ramiona do przodu. Ponownie rozejrzyj się za jakimikolwiek zmianami.
• W pozycji stojącej lub leżącej, palcami dotykaj tkanki piersi starając się wyczuć ewentualne guzki lub zgrubienia. Upewnij się, czy sprawdziłeś całą pierś, aż do okolicy pachy.
• Za pomocą delikatnego ściskania sprawdź też, czy z twoich sutków nie sączy się wydzielina.

Jeżeli chcesz obejrzeć jak to dokładnie (ale i żenująco) wygląda, obejrzyj ten film.

Wyczułam guzek! Skąd mam wiedzieć, czy to rak?

Jeśli tak się zdarzyło, że wyczuwasz guzek w piersi lub jakikolwiek inny niepokojący objaw, koniecznie idź zobaczyć się z lekarzem. Zbada on guzek za pomocą badania zwanego „testem potrójnym.” Polega on na:

Badaniu piersi

Lekarz zbada twoje piersi dotykając ich, aby zlokalizować ewentualne guzki, sprawdzi także powiększenie węzłów chłonnych pachy. Lekarz może również poprosić Cię o podniesienie rąk do góry lub położenie ich na biodrach (podobnie jak w przypadku samodzielnego badania się), ponieważ te manewry mają za zadanie uwypuklić niewidoczne zazwyczaj guzki i zgrubienia tkanki piersi.

Obrazowaniu piersi

Może to być mammografia diagnostyczna (za pomocą promieniowania rentgenowskiego), USG lub MRI w zależności od twojego wieku i gęstości piersi.

Biopsji

Wycinek fragmentu guzka pobiera się, by sprawdzić czy zawiera komórki nowotworowe. Istnieją dwa rodzaje biopsji: biopsja cienkoigłowa, gdzie za pomocą igły wszystkie komórki są usuwane lub biopsja gruboigłowa, gdzie usuwany jest jedynie fragment tkanki.

Jak leczy się raka piersi i jakie są rokowania?

Standardowym leczeniem raka piersi jest chirurgiczne usunięcie guzka i otaczającej go tkanki oraz usunięcie jednego lub więcej węzłów chłonnych pachy, znajdujących się po tej samej stronie. Jeśli guz jest bardzo duży, dokonuje się pełnej mastektomii, czyli usunięcia całej piersi, która czasami jest po prostu konieczna.

Po operacji pacjenci często poddawani są radioterapii, aby usunąć wszelkie ślady raka, które nie zostały poddane chirurgicznemu usunięciu.

Czasem dodatkowa terapia w postaci chemioterapii czy terapii hormonalnej może być konieczna, w zależności od etapu (nowotwór rozprzestrzeniający się), gatunku (występowanie nieprawidłowych komórek) i obecność pewnych receptorów w komórkach rakowych.

Jak w przypadku większości nowotworów, wczesne wykrycie raka piersi znacznie zwiększa prawdopodobieństwo przeżycia. W latach 2007-2011 wskaźnik przeżycia pięcioletniego chorych na raka piersi wyniósł 90 procent.

Tłumaczenie: Joanna Durkalec