Motherboard

Φυσικοί Δημιούργησαν μια Νέα Μορφή Φωτός

Δεν είναι καλό για φωτόσπαθα, αλλά ίσως βοηθήσει στην κατασκευή κβαντικών υπολογιστών.
Daniel Oberhaus
Κείμενο Daniel Oberhaus
21.2.18
Φωτό: Shutterstock

To άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στο Motherboard.

Παρά την πολλή δουλειά που έγινε για τη δημιουργία του σύμπαντος του Star Wars, δόθηκε συγκριτικά μικρή προσοχή στον ρεαλισμό της. Αναμφίβολα, η πιο σκανδαλώδης παραβίαση των νόμων της φυσικής στο Star Wars είναι το εμβληματικό φωτόσπαθο που χειρίζονται οι Τζεντάι. Αυτά τα όπλα θα έπρεπε να είναι αδύνατα να κατασκευαστούν, επειδή τα σωματίδια του φωτός –που λέγονται φωτόνια – δεν αλληλεπιδρούν με τον ίδιο τρόπο που το κάνει η «κανονική» ύλη. Γι’ αυτό εσύ και οι φίλοι σου δεν μπορείτε να αναπαραστήσετε τις επικές μονομαχίες με τα φωτόσπαθα, χρησιμοποιώντας φακούς. Δηλαδή θα μπορούσατε, αλλά θα φαινόσασταν τελείως βλαμμένα.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Έρευνα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Science δίνει Μια Νέα Ελπίδα (συγνώμη γι’ αυτό, δεν μπόρεσα να αντισταθώ) σε όσους περιμένουν εναγωνίως να κατασκευαστούν πραγματικά φωτόσπαθα. Μια ομάδα φυσικών δημιούργησε μια νέα μορφή φωτός, που επιτρέπει σε μέχρι τρία φωτόνια να ενωθούν. Η τεχνολογία δεν είναι ακόμη τελείως έτοιμη για να νικήσει τη Σκοτεινή Πλευρά, αλλά θα μπορούσε να είναι θείο δώρο για τους κβαντικούς υπολογιστές φωτονίων.

Μην εντυπωσιάζεστε ακόμη - υπάρχουν κι άλλα ευρήματα.

Οι δύο βασικοί ερευνητές του project, ο φυσικός του MIT Vladan Vuletic και ο φυσικός του Χάρβαρντ Mikhail Lukin, κλείστηκαν στο Center for Ultracold Atoms, ένα κοινό εργαστήριο των δύο πανεπιστημίων και πέρασαν τα τελευταία χρόνια προσπαθώντας να κάνουν τα φωτόνια να αλληλεπιδράσουν. Η πρώτη τους μεγάλη επιτυχία ήταν το 2013, όταν οι ερευνητές κατάφεραν να ενώσουν δύο φωτόνια, για να δημιουργήσουν μια νέα μορφή φωτός – όμως ήθελαν να μάθουν αν αυτό ήταν το όριο στην αλληλεπίδραση των φωτονίων. «Μπορείς να συνδυάσεις μόρια οξυγόνου, για να φτιάξεις O2 και O3, αλλά όχι O4», είπε σε δήλωση ο Vuletic. «Άρα, ήταν ένα ανοιχτό ερώτημα: μπορείς να προσθέσεις φωτόνια σε ένα μόριο, για να κάνεις ολοένα μεγαλύτερα πράγματα»;

Τα περισσότερα σωματίδια αποκτούν μάζα αλληλεπιδρώντας με το πεδίο του Higgs, που είναι ένα πανταχού παρόν ενεργειακό πεδίο. Τα φωτόνια, από την άλλη, δεν αλληλεπιδρούν με το πεδίο Higgs και δεν έχουν μάζα – γι’ αυτό δυο φωτόνια μπορούν να περάσουν το ένα μέσα από το άλλο σαν φαντάσματα, αν π.χ. διασταυρώσετε τις ακτίνες δύο φακών.


[VICE Video] Η Υπερσυμμετρία: Το CERN Ψάχνει για Νέα Φυσική

Παρακολουθήστε όλα τα βίντεo του VICE, μέσω της νέας σελίδας VICE Video Greece στο Facebook.


Για να ενωθούν σαν κανονική ύλη αυτά τα χωρίς μάζα σωματίδια φωτός, ο Vuletic και ο Lukin δημιούργησαν μια πειραματική κατάσταση, που περιλαμβάνει «ρίψη» λέιζερ σε μερικά πολύ κρύα άτομα. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιούν ένα σύννεφο από άτομα ρουβιδίου παγωμένα στο ένα εκατομμυριοστό του βαθμού πάνω από το απόλυτο μηδέν. Έτσι, τα άτομα ρουβιδίου στο σύννεφο δεν κινούνται σχεδόν καθόλου. Έπειτα, ρίχνουν μια αδύναμη ακτίνα λέιζερ στο υπερπαγωμένο ατομικό σύννεφο, ώστε μόνο λίγα φωτόνια να περνάνε, για να μετρηθούν στην άλλη πλευρά της συσκευής.

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι τα φωτόνια που έβγαιναν από την άλλη μεριά ήταν δυνατά ενωμένα μεταξύ τους σε ομάδες των τριών και είχαν αποκτήσει μια μικρή ποσότητα μάζας (ίση με ένα κλάσμα της μάζας ενός ηλεκτρονίου). Ως αποτέλεσμα, αυτές οι τριπλέτες φωτονίων κινούνταν 100.000 φορές πιο αργά από την ταχύτητα ενός κανονικού φωτονίου, που ταξιδεύει με 300.000 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Μην εντυπωσιάζεστε ακόμη - υπάρχουν κι άλλα ευρήματα.

Ο Vuletic, ο Lukin και οι συνεργάτες τους, ανέπτυξαν μια θεωρία για το τι το προκάλεσε εξαρχής αυτό το φαινόμενο. Σε αυτό το θεωρητικό μοντέλο, τα φωτόνια περνούν από το ένα άτομο ρουβιδίου στο επόμενο. Ενώ ένα φωτόνιο είναι πάνω σε ένα άτομο ρουβιδίου, μπορεί να δημιουργήσει ένα υβριδικό άτομο-φωτόνιο που ονομάζεται πολαριτόνιο. Αν πολλά πολαριτόνια σχηματιστούν στο σύννεφο, μπορούν να αλληλεπιδράσουν μέσω του στοιχείου του ρουβιδίου που υπάρχει μέσα τους, καθώς τα πολαριτόνια συνεχίζουν να μετακινούνται στο σύννεφο ρουβιδίου. Όταν τα πολαριτόνια φτάνουν στην άκρη του σύννεφου, τα άτομα του ρουβιδίου παραμένουν στο νέφος, ενώ τα ακόμη ενωμένα φωτόνια βγαίνουν. Σύμφωνα με τους ερευνητές, όλη η διαδικασία συμβαίνει μέσα σε ένα εκατομμυριοστό του δευτερολέπτου.

«Είναι κάτι εντελώς καινούργιο, με την έννοια ότι δεν ξέρουμε καν μερικές φορές τι να περιμένουμε» - Vladan Vuletic

Το σημαντικό είναι ότι αυτή η διαδικασία επιτρέπει στα φωτόνια να έχουν αλληλεπίδραση, ενώ αλλιώς δεν θα είχαν. Αυτό που ουσιαστικά τους συμβαίνει ονομάζεται κβαντική διεμπλοκή, μια διαδικασία απαραίτητη για τον χειρισμό των qubits (κβαντικά bits) στους κβαντικούς υπολογιστές. Οι τριπλέτες φωτονίων που δημιούργησαν οι Vuletic και Lukin είναι μια βελτίωση, όμως, από άλλα qubits φωτονίων, επειδή είναι πολύ πιο ισχυρά δεμένες μεταξύ τους, με αποτέλεσμα να είναι καλύτεροι φορείς πληροφορίας.

Δεδομένης της εξαιρετικά πειραματικής φύσης της έρευνας των Vuletic και Lukin, θα περάσει πιθανώς λίγος καιρός, προτού να έχει πρακτική εφαρμογή. Μάλιστα, οι ερευνητές είπαν ότι και οι ίδιοι συχνά δεν ξέρουν τι να περιμένουν από τα πειράματά τους. Συνεχίζοντας, είπαν ότι σκοπεύουν να βρουν τρόπους να προκαλέσουν και άλλες αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στα φωτόνια, όπως να τα κάνουν να απωθούν το ένα το άλλο.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

«Είναι κάτι εντελώς καινούργιο, με την έννοια ότι δεν ξέρουμε καν μερικές φορές τι να περιμένουμε», είπε σε δήλωσή του ο Vuletic. «Με την απώθηση των φωτονίων, μπορεί να σχηματιστεί μια τακτική διάταξη, όπως ένας κρύσταλλος φωτός ή θα συμβεί κάτι άλλο; Είναι εντελώς αχαρτογράφητη περιοχή».

Για τα καλύτερα θέματα του VICE Greece, γραφτείτε στο εβδομαδιαίο Newsletter μας.

Περισσότερα από το VICE

VICE Chef: Πώς να Σταματήσεις Έναν Καυγά στην Κουζίνα Εστιατορίου

H Απίστευτη Ιστορία του Παιδιού που από τις Φυλακές της Αυλώνας Βρέθηκε στο Πολυτεχνείο

Η Ζωή και ο Θάνατος του Βασίλη Στεφανάκου

Ακολουθήστε το VICE στο Twitter, Facebook και Instagram.