Πριν από λίγες μέρες, καθώς έκανα το μπάνιο μου και έδινα απαντήσεις σε όλα τα άλυτα ερωτήματα της ανθρωπότητας, πέρασαν από μπροστά μου, σαν μοντάζ, όλες οι κουλτουριάρικες ταινίες, όλα τα ποιήματα και γενικά κάθε τι καλλιτεχνικά ψαγμένο, έχω κληθεί στην ζωή μου να προσποιηθώ ότι κατανοώ για να γλιτώσω την κοινωνική κατακραυγή. Και ξάφνου επήλθε η κάθαρσις. Ένιωσα επιτελούς αρκετά συμφιλιωμένη με το γεγονός, ώστε να το πω μεγαλοφώνως κρατώντας το τηλέφωνο του ντους σαν μικρόφωνο: Δεν καταλαβαίνω την κουλτούρα και δεν βρίσκω κανέναν καλό λόγο για να αναγκαστώ βιαίως να το κάνω.

Μαζί με αυτή την αποκάλυψη, σκέφτηκα έναν προς έναν, κάθε μέλος αυτής της αντί-ιντελιγκέτσιας που ιδρύω εδώ και τώρα, να βγαίνουν από αίθουσες σινεμά αναρωτώμενοι «Τι σκατά είδα;» και να απαντούν συγχρόνως στην φίλη τους από την Καλών Τεχνών που τους πήγε σε Φεστιβάλ Βουλγαρικού Βωβού Κινηματογράφου : «Ήταν πολύ καλό. Καλά κάναμε που ήρθαμε».

Ήρθαν μετά στο νου μου όλα τα πτωχά πλην τίμια παιδιά που αναγκάστηκαν να μελετήσουν ποίηση στην 3η λυκείου και να αποστηθίσουν σελίδες σημειώσεων, για ποιήματα μισής σελίδας. Το «με κοροϊδεύεις τώρα, έτσι;» περνούσε από τον λογισμό μου κάθε μιλισεκόντ στην παράδοση της λογοτεχνίας. Αναλύσεις επί αναλύσεων, για πράγματα που απλά ο δύσμοιρος ποιητής, αν είχε ίχνος συναισθηματικού αυθορμητισμού, ένιωθε και αποτύπωνε σε ένα κομμάτι χαρτί. Γιατί, ερωτώ, να είμαι υποχρεωμένη να βιάζω ένα κείμενο 15 σειρών για ατελείωτες ώρες, και να ισχυρίζομαι ότι μου αρέσει;

Είμαι σίγουρη ότι κάποιοι άνθρωποι αρέσκονται σε αυτό. Και δεν τους κατηγορώ. Στην αντίθετη πλευρά όμως οι εκλεπτυσμένοι, δεν συγχωρούν τόσο εύκολα. Πιθανολογώ, πως σε κάποιο μάθημα ιστορίας που δεν πρόσεχα, αναφέρθηκε κάποιος άγραφος νόμος του ανθρώπινου είδους, που καθιστά οποιονδήποτε δεν μπορεί ή απλώς δεν θέλει να ασχοληθεί με τις μύχιες προθέσεις κάθε ημίτρελου καλλιτέχνη, κατώτερο διανοητικά είδος.

Διαφορετικά δεν μπορώ να εξηγήσω το ύφος αηδίας που εισπράττω όποτε συλλέξω όλο το θάρρος που διαθέτω στο είναι μου, και ισχυριστώ ότι ο Κυνόδοντας ήταν μια μαλακία και μισή. Ή ότι δεν καταλαβαίνω τον σκοπό που εξυπηρετεί η ποίηση. Ή που δεν βρίσκω βαθύτερο νόημα στο Nymphomaniac ή στο Δέντρο της ζωης. Διότι προσπάθησα, δεν σας το κρύβω. Θα ήθελα να καταλαβαίνω και εγώ τι θέλει να πει ο ποιητής, αλλά ειλικρινά, δεν με νοιάζει. Γιατί θα πρέπει να απολογηθώ;

Δεν είμαι φαν των κρυφών νοημάτων, ούτε ήμουν ποτέ. Δεν τα χρησιμοποιώ στην καθημερινότητα μου, διότι θεωρώ ότι μπλέκουν τα πράγματα ενώ δεν χρειάζεται. Αντιλαμβάνομαι την χρηστικότητά τους στα καλλιτεχνικά δρώμενα, γιατί αν δεν υπήρχε και αυτό, τι θα ήταν η τέχνη; Απλή ρεαλιστική απεικόνιση της καθημερινότητας. Επομένως δεν τα μηδενίζω, αντιλαμβάνομαι τον σκοπό που εξυπηρετούν και τον ασπάζομαι. Δεν μπορώ όμως να συμβαδίσω με μια ταινία που τα κρυφά της νοήματα, είναι τόσο κρυφά, που ούτε η ίδια η ταινία δεν το ξέρει. Είναι κρυμμένα πολύ βαθιά. Κάτω από αλλεπάλληλα στρώματα μεταφορών, παρομοιώσεων και υπονοουμένων.

Δεν μπορώ να διαβάσω ένα ποίημα που μιλάει για κόκκινα λουλούδια και μια όμορφη μέρα στην εξοχή και να πρέπει να είμαι αναγκασμένη να αναγνωρίσω την πνευματική ανωτερότητα του ποιητή, που ήθελε να μιλήσει για την χειρότερη περίοδο της ζωης του, μέσα από φαινομενικά όμορφες εικόνες. Γιατί βασικά κανείς δεν μπορεί έμπρακτα να μου αποδείξει ότι αυτός ήταν ο στόχος του.

Σπάνια οι ποιητές εξηγούσαν τα ποιήματα τους. Μπορεί να είχαν αθώες προθέσεις ή να εννοούσαν μεν κάτι άλλο, αλλά όχι αυτό που έχουν αποφασίσει ότι εννοούσαν. Μπορεί να μην εννοούσαν και τίποτα, αλλά να τους άρεσαν οι λέξεις, όπως ήταν η μια δίπλα στην άλλη. Μπορεί να είχαν απλά μεγάλη φαντασία. Μπορεί πολλά πράγματα, αλλά κανείς δεν ξέρει με σιγουριά, γιατί δεν μάθαμε ποτέ την αλήθεια. Αν υπάρχει μόνο μια, για κάτι τόσο προσωπικό και αμφίδρομο όσο η τέχνη.

Επομένως το ότι εγώ δεν αντιλαμβάνομαι τις εξηγήσεις που δίνονται για κάθε τι καλλιτεχνικό, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι θέμα άγνοιας, ανικανότητας και άρνησης, όπως βιάζονται να με κατηγορήσουν οι πιο ψαγμένοι, αλλά ίσως απλά να είναι θέμα διαφωνίας.

Και το κυριότερο πρόβλημα, δεν είναι ότι σε εμένα, και ειμαι σίγουρη χιλιάδες άλλους δεν αρέσει αυτή η τέχνη, που έχει καθιερωθεί να αποκαλούμε κουλτούρα, και οι εξηγήσεις που τις δίνουμε, αλλά το ότι εάν υποστηρίξουμε κάτι πιο καθημερινό, πιο απλό και πιο εύκολο, αντιμετωπιζόμαστε σαν ρηχοί άνθρωποι, χωρίς παιδεία, βλέψεις και ικανότητες. Ποιος καθορίζει τι είναι κουλτούρα και τι όχι; Δεν αψηφά αυτό, τον κυριότερο σκοπό της τέχνης, που είναι η προσωπική έκφραση; Εάν νιώθω καλά με το να παρακολουθώ ταινίες με τον Morgan Freeman και να νιώθω ότι με βάρυναν, γιατί θα πρέπει να αποδεχτώ την διάνοια του Θωρηκτού Ποτέμκιν; Με θλίβει και με κουράζει. Γιατί να λογοδοτήσω για αυτό;

Οι άνθρωποι πάντοτε ψάχνουν βάσεις, πάνω στις οποίες μπορούν να διαχωριστούν. Αναζητούν δικαιολογίες για να βάλουν ταμπέλες και να δημιουργήσουν ανώτερες και κατώτερες ομαδοποιήσεις. Η τέχνη όμως είναι η πιο λάθος βάση για κάτι τέτοιο, γιατί ουσιαστικά καταργείται η ίδια της η φύση μέσα από αυτόν τον ελιτισμό. Η τέχνη και ο τρόπος που την αντιλαμβανόμαστε είναι κάτι προσωπικό. Δεν έχει χώρο για στεγανά, για στερεότυπα και για πρέπει. Ο κάθε άνθρωπος εκφράζεται από κάτι διαφορετικό. Αυτή η πολυφωνία θα έπρεπε να δοξάζεται και όχι να καταδιώκεται από μια μάσκα σοβαροφάνειας.

Επομένως, όλοι εσείς που έχετε υποφέρει για χρόνια αυτόν τον φασισμό της κουλτούρας, συμφιλιωθείτε με τον εαυτό σας. Δεν κάνατε κάτι λάθος, δεν είσαστε χαζοί. Απλά σκέφτεστε διαφορετικά. Δείτε τις romcoms σας, διαβάστε το Harry Potter σας. Αν αισθάνεστε πλήρεις, εγώ είμαι χαρούμενη. Και αν δεν μας θέλουν οι άλλοι, θα κάνουμε παρέα μεταξύ μας.