Trąd, trąd misia bela…część 2.

Jednym z najcięższych przypadków w szpitalu w Lalgadh jest Bakumari. Nie wie, ile ma lat, ale pamięta, że urodziła się w roku, w którym Nepal nawiedziło wielkie trzęsienie ziemi (czyli w 1934). Jest maleńką kobiecinką o krótkich siwych włosach i wątłych kończynach wystających spod jej sari niczym gałęzie tarniny. Na trąd choruje od 14 lat. „Myślałam, że Bóg mnie przeklął” – mówi. W Lalgadh leczy się od pięciu lat. Jednocześnie doktorzy starają się ją przekonać, że jej choroba nie jest karą bożą ani „złą karmą”, jednak póki co bezskutecznie. „Wiem, że trąd to choroba, ale wciąż uważam, że mogłam zostać przeklęta” – mówi Bakumari.

Patrząc na nią, trudno się nie zgodzić. Bakumari jest pozbawiona czucia w stopach i rękach, a do tego utraciła wzrok na skutek infekcji, która wdała się po tym, jak odpadła jej powieka. Podczas naszej rozmowy na jej nosie i w oczodołach co rusz siadają muchy, czego kompletnie nie czuje. Tak samo byłoby, gdyby spośród traw nagle wypełzła kobra i owinęła jej się wokół stóp. Bakumari to cudowna, inteligentna starsza pani, a przy tym straszna gaduła. Jednocześnie jednak pod względem fizycznym jest mniej sprawna od dwulatka. Najsmutniejsze w tym wszystkim jest to, że wcale nie musiało do tego dojść.

Videos by VICE

W dzisiejszych czasach trąd można łatwo wyleczyć. Wymaga to co prawda ciężkiej sześciomiesięcznej kuracji, której efekty uboczne to m.in. żółtaczka, psychoza, odchodzenie skóry i bardzo ostra biegunka wymagająca korzystania z basenu, jednak po jej zakończeniu jest się całkowicie wyleczonym. Jeśli przeprowadzi się ją odpowiednio wcześnie, pozwala na uniknięcie deformacji ciała. Niestety, piętno trądu jest tak silne, że chorzy często wolą ukrywać swoją przypadłość zamiast iść do szpitala. Nepalczycy, których rodzice czy nawet dziadkowie chorowali na trąd, mają duże problemy z ożenkiem i znalezieniem pracy. Można to porównać do stygmatyzowania osoby, której wujek nagle ześwirował i urządził strzelaninę na poczcie, wszystko zgodnie z teorią, że „niedaleko pada jabłko od jabłoni”. Szpitale też nie są bez winy. Placówka w Lalgadh nie byłaby tak oblężona, gdyby nie fakt, że inne szpitale w południowym Nepalu nie przyjmują pacjentów zdradzających nawet najmniejsze objawy trądu.

Trąd nie jest szczególnie zaraźliwy i narażone są na niego tylko osoby o bardzo obniżonej odporności. Ryzyko, że zdrowy Nepalczyk zachoruje na tę chorobę jest bardzo małe. W przypadku mieszkańców Zachodu scenariusz ten jest równie prawdopodobny, co przygniecenie spadającym z nieba fortepianem. W USA nowe przypadki trądu notuje się co roku, zawsze jednak wśród imigrantów przybyłych niedawno do kraju z Afryki lub Ameryki Południowej. O ile jednak zwykła amerykańska rodzina nie ma się czego bać, to na nepalskiej wsi, której mieszkańcy jedzą to, co sami wyhodują, i gdzie niedożywienie jest równie powszechne co przerwy w dostawach prądu, utrzymanie silnego układu odpornościowego i unikanie chorób nie przychodzi łatwo.

Dr Krishna jest naczelnym opiekunem w szpitalu w Lalgadh. Urodził się w kolonii trędowatych, a jego rodzice cierpieli na tę chorobę. Jego matka miała jedną nogę, a jej zdeformowane dłonie przypominały szpony. Na trąd chorowali również dziadkowie Krishny. „Pewnie dlatego jestem tak odporny na tę chorobę. Niemniej jednak, co jakiś czas poddaję się niezbędnym oględzinom” – mówi doktor.

„Było nam ciężko. Ojciec nie miał żadnych deformacji, dzięki czemu mógł pracować, a domem i wychowaniem dzieci zajmowała się matka. Inne dzieci nazywały mnie trędowatym” – wspomina. Krishna jest żywym dowodem na to, że międzynarodowa pomoc działa. Szkołę skończył dzięki wsparciu szwajcarskich i holenderskich organizacji charytatywnych, po czym dostał się pod skrzydła fundacji Nepal Leprosy Trust, która wysłała go na studia medyczne. Rodzice technika laboratoryjnego oraz wszystkich pielęgniarek i pielęgniarzy pracujących w Lalgadh również chorowali na trąd. Pracują za połowę stawki, jaką dostawaliby w państwowych szpitalach. Rzadko kiedy cały personel dostaje pieniądze na czas. Oprócz tego czasem brakuje bandaży, plastikowych rękawiczek i żyłki wędkarskiej używanej w zabiegach chirurgicznych. Mimo tych trudności poziom opieki jest tu tak wysoki, że nie powstydziłaby się go najbardziej ekskluzywna klinika.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) nazywa trąd „chorobą lekceważoną”, a to dlatego, że pieniądze, za które można by wybudować szpital, opracować szczepionkę, podjąć działania na rzecz odstygmatyzowania trądu lub zapewnić rehabilitację dwóm milionom cierpiących na tę chorobę są wydawane na inne cele.

Chorzy na raka mają Billa Gatesa, chorzy na AIDS – Bono, a sieroty – Angelinę Jolie i Madonnę, które dosłownie wyrywają je sobie nawzajem. Trędowaci nie mają nikogo. WHO opracowała strategię „Final Push”, której celem jest wyplenienie trądu poprzez autodiagnozę i kompleksową terapię. Ostatnim dużym sukcesem organizacji było pokonanie ospy; miało to jednak miejsce prawie 30 lat temu. Zwyciężając trąd WHO zamknęłaby usta krytykom zarzucającym jej bezczynność. Eksperci ostrzegają, że w przeciwnym razie bakterie wywołujące tę chorobę zdążą się zmutować lub staną się odporne na obecnie stosowaną terapię. Kiedy pytam dr Krishnę, czy doczeka dnia, w którym trąd zniknie z powierzchni Ziemi, ten uśmiecha się i odpowiada – „Trąd był i jest tajemnicą. Nie wiem, czy doczekam jego końca, prędzej uda się to moim dzieciom”.

TEKST: CONOR CREIGHTON

ZDJĘCIA: STEVE RYAN

Tłumaczenie: Filip Bednarczyk

Thank for your puchase!
You have successfully purchased.