Το βραχιολάκι του Uriel del Angel.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στο VICE Mexico.
Κάθε χρόνο, στις 19 Σεπτεμβρίου, οι κάτοικοι του Μέξικο θυμούνται τα ίδια πράγματα: τους νεκρούς, τις ζημιές, το χάος και την τραγωδία του σεισμού.
Videos by VICE
Λίγοι όμως θυμούνται ότι εκείνη την ημέρα υπήρξε και χαρά. Την ίδια στιγμή που η πόλη ήταν βουτηγμένη στο χάος και την παραπληροφόρηση, έρχονταν στον κόσμο αυτό μικρές ψυχές που γέμισαν με χαρά τις οικογένειές τους.
Εκείνο το πρωί, η φύση ήταν αμείλικτη. Στις 7.17 το πρωί, μια σεισμική δόνηση 8.0 Ρίχτερ ταρακούνησε τα θεμέλια μιας μητρόπολης που τότε αριθμούσε 10 εκατομμύρια κατοίκους. Οι περισσότεροι ήταν ακόμα στα κρεβάτια τους, άλλοι ήταν στον δρόμο για την δουλειά, ενώ τα παιδιά ετοιμάζονταν να πάνε στο σχολείο. Η πόλη ξυπνούσε και ο σεισμός την έπιασε απροετοίμαστη.
Το Mexico City έμεινε αποκλεισμένο για τέσσερις ημέρες μετά από προεδρική εντολή, έτσι ώστε η έλευση διεθνούς βοήθειας να μην αποκαλύψει την πραγματική έκταση της καταστροφής. Το μεγαλύτερο πρόβλημα της κυβέρνησης ήταν να μην ακυρώσει η FIFA το Μουντιάλ που είχε προγραμματιστεί να γίνει τον επόμενο χρόνο. Στην πραγματικότητα βέβαια, υπήρχαν πολύ πιο σοβαρά ζητήματα, το σημαντικότερο των οποίων ήταν η απουσία επαρκών ομάδων διάσωσης, που στοίχησε τελικά την ζωή πολλών ανθρώπων. Με την απουσία του κατάλληλου αριθμού ομάδων διάσωσης, οι κάτοικοι οργάνωσαν αυτοσχέδιες ομάδες οι οποίες έκαναν ό,τι μπορούσαν για να βοηθήσουν εκείνους που είχαν παγιδευτεί στα συντρίμμια.
Όταν πλέον έφτασε η διεθνής βοήθεια, χιλιάδες άτομα είχαν χάσει την ζωή τους. Και το Μουντιάλ δεν ακυρώθηκε.
Έχουν περάσει 30 χρόνια από τότε και τα άτομα που γεννήθηκαν εκείνη την ημέρα γιόρτασαν τα γενέθλιά τους στις 19 Σεπτεμβρίου. Άκουσαν τα «χρόνια πολλά» και έσβησαν κεριά πάνω σε τούρτες. Όλα θα πάνε καλά. Η ζωή και ο θάνατος έχουνε πάντα την ίδια σημασία.
Daniela και Jimena Garfias
«Η μητέρα μου είχε προγραμματίσει να μας γεννήσει αργότερα, αλλά αποφασίσαμε να βγούμε πιο νωρίς», λένε οι δίδυμες Jimena και Daniela Garfias.
Τις χωρίζει μόλις ένα λεπτό. Η Daniela γεννήθηκε στις 6.28 το πρωί και η Jimena στις 6.29.
Η μητέρα τους, Alicia, θυμάται: «Περίμενα ότι θα γεννηθούν την πρώτη εβδομάδα του Οκτώβρη, αλλά ο σεισμός άλλαξε τα πάντα. Εκείνο το πρωινό, ήμουν μόνη στο διαμέρισμά μας στον έβδομο όροφο, στην γειτονιά του Polanco. Εκεί, ο σεισμός δεν φάνηκε τόσο δυνατός όσο σε άλλες περιοχές. Μετά τον σεισμό, δεν μπορούσα να βρω τον άντρα μου, ο οποίος είχε πάει τον γιο μας στο σχολείο. Μερικές ώρες αργότερα, το άγχος μου προκάλεσε συσπάσεις και έσπασαν τα νερά μου. Κατάφερα μόνη μου να κατέβω τις σκάλες και να ψάξω για κάποιον να με πάει στο νοσοκομείο της Santa Monica, το οποίο ήταν κοντά στο σπίτι. Εκείνη την στιγμή ήρθε ο άντρας μου και βρήκαμε κάποιον ο οποίος μας πήγε με το αμάξι του. Μας πήρες δύο ώρες να φτάσουμε, αν και ήταν πολύ κοντά. Στον δρόμο, κατάλαβα την πραγματική κατάσταση της πόλης. Υπήρχε κόσμος που ούρλιαζε και περιφερόταν ζαλισμένος. Όταν έφτασα στο νοσοκομείο, η νοσοκόμα που μας βοήθησε έκλαιγε επειδή δεν ήξερε αν ήταν καλά οι γονείς της, αλλά δεν μπορούσε να φύγει από το πόστο της για να μάθει. Μέχρι και σήμερα δεν ξέρω αν οι γονείς της έζησαν ή πέθαναν. Ώρες αργότερα και με το νοσοκομείο να αντιμετωπίζει διακοπές ρεύματος, γέννησα την Daniela και ήταν υγιέστατη. Η Jimena που ακολούθησε ήταν πολύ αδύναμη, αλλά αργότερα ανέκαμψε. Ήταν μια τραγική ημέρα για πολύ κόσμο και μου πήρε πέντε χρόνια για να το ξεπεράσω και να αρχίσω να γιορτάζω τα γενέθλια των κοριτσιών. Είμαι ευλογημένη γιατί εκείνη την ημέρα πολλές μητέρες έχασαν τα παιδιά τους. Το είδα να γίνεται. Πάντα λέω στα κορίτσια μου ότι πρέπει πάντα να βάζουν τα δυνατά τους, μιας και είναι ζωντανές για κάποιο λόγο».
Saul Gonzalez Quiñones και Uriel Del Angel
Ο Saul (αριστερά) και ο Uriel (δεξιά) δεν ήξεραν ο ένας τον άλλον, αλλά με το που γνωρίστηκαν έγιναν οι καλύτεροι φίλοι.
Οι γονείς του Uriel έμεναν στο κέντρο της πόλης. Εκείνο το πρωινό, ο πατέρας του, ο Jose Carlos Del Angel πήγε την μητέρα του, την κυρία Patricia, στο νοσοκομείο όταν ένιωσε πως είχε έρθει η ώρα να γεννήσει.
«Υποτίθεται ότι έπρεπε να γεννηθώ το πρωί, αλλά λόγω του σεισμού, έπρεπε να περιμένω μέχρι το απόγευμα. Ο πατέρας μου ήταν χαρούμενος επειδή επιτέλους θα γεννιόμουν, αλλά όταν είδε τους νεκρούς και τους τραυματίες εξαιτίας του σεισμού, δεν ήξερε πώς να αντιδράσει. Ήταν σοκαριστικό. Τις επόμενες μέρες, οι γονείς μου πήγαν σε πολλές αγρυπνίες στην μνήμη των νεκρών, πάντα με εμένα στην αγκαλιά. Ο κόσμος τους έδινε συγχαρητήρια την ίδια στιγμή που έκλαιγαν για τους δικούς τους ανθρώπους. Για μένα αυτή η μέρα είναι μια μέρα χαράς. Δεν μου αρέσει που τόσος κόσμος θυμάται αυτήν την μέρα για τους θανάτους, αλλά τι μπορώ να κάνω; Είναι τα γενέθλιά μου και με κάνουν χαρούμενο», λέει ο Uriel.
O Saul γεννήθηκε στις 10 το πρωί στο Montes de Oca Sanatorium. Η γέννα έπρεπε να λάβει χώρα στις επτά το απόγευμα, αλλά οι γιατροί δεν μπορούσαν να έρθουν στην ώρα τους ώστε να βοηθήσουν την μητέρα του, την Rosaura. «Οι νοσοκόμες ήταν εκείνες που βοήθησαν την μητέρα μου να γεννήσει», λέει.
Για τον Saul, το ότι έχει γενέθλια την συγκεκριμένη ημέρα είναι ιδιαίτερο «γιατί όλοι θυμούνται τα γενέθλιά σου. Η ζωή μου είναι διαφορετική εξαιτίας των γενεθλίων μου. Με φωνάζουν “παιδί του σεισμού” και όταν η γη σείεται λένε ότι έχω νεύρα. Είναι ωραίο που ο κόσμος θυμάται τα γενέθλιά σου παρά την τραγική ημερομηνία και είναι κάτι που θα μείνει μαζί μου μέχρι να πεθάνω».
Jesus Chucho Garcia Lopez
Η φωτογραφία του τραβήχτηκε στο Γενικό Νοσοκομείο, εκεί όπου διασώθηκε μαζί με 52 άλλα βρέφη. Στα συντρίμμια χάθηκαν άλλα 98 μωρά.
Ο Jesus γεννήθηκε στις 6.25 το πρωί. Η μητέρα του, η Manuela θυμάται να της παίρνουν το παιδί οι νοσοκόμες ώστε να το πλύνουν. Τότε συνέβη ο σεισμός. «Το κτίριο κατέρρευσε και όλοι άρχισαν να τρέχουν για να σώσουν την ζωή τους. Ένα κομμάτι της οροφής έπεσε στο αριστερό μου χέρι και στο αριστερό μου πόδι και είχε ως αποτέλεσμα να χάσω τον αντίχειρά μου. Με έσωσαν στις 3 το μεσημέρι και με πήγαν σε ένα άλλο νοσοκομείο. Δεν ήξερα καν τι είχε απογίνει το παιδί μου και υπέθεσα πως ήταν νεκρό», σχολιάζει.
Τρεις ημέρες αργότερα, ο Jesus διασώθηκε μαζί με άλλα 50 βρέφη, ενώ 92 μωρά έχασαν στην ζωή τους στα συντρίμμια. Ήταν άσχημα τραυματισμένος. Μια διαρροή οξέως του είχε προκαλέσει εγκαύματα στο δεξί αυτί και στο χέρι, ενώ ένα κομμάτι τσιμέντου είχε πέσει στο κεφάλι του, προκαλώντας του σοβαρές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. Μέσα στους επόμενους μήνες υποβλήθηκε σε δύο επικίνδυνες επεμβάσεις, οι οποίες τον έσωσαν, αλλά ο Jesus έκτοτε πάσχει από επιληπτικές κρίσεις, οι οποίες θα τον συνοδεύουν για το υπόλοιπο της ζωής του. Έστω κι έτσι όμως, καταφέρνει να δουλεύει ως καθαριστής σε ένα γραφείο.
Η Manuela θα μάθαινε ότι ο γιος της ζούσε τον Δεκέμβριο. «Αυτό που με έσωσε είναι το γεγονός ότι δεν έχασα ποτέ το βραχιολάκι το οποίο είχε πάνω το όνομα της μητέρας μου. Δεν μου το αφαίρεσαν ποτέ», λέει ο Jesus. H Manuela ακόμα ανάρρωνε όμως, οπότε η φροντίδα του μικρού ανατέθηκε σε φίλους τους. Όταν πλέον ανέκαμψε πλήρως τον Φεβρουάριο του 1986, η Manuela ξαναέσφιξε στην αγκαλιά της τον γιό της.
Ρωτάω την Manuela για τον πατέρα του Jesus. «Δεν μάθαμε ποτέ κάποιο νέο του μετά από εκείνη την ημέρα. Δεν ξέρουμε αν ζει ή αν πέθανε. Απλά εξαφανίστηκε».
Rosa Garcia
Η φωτογραφία είναι από το σημείο που στεκόταν το περίφημο Hotel Regis. Στην θέση του χτίστηκε ένα μνημείο, όπως και η Solidarity Square.
Η Rosa γεννήθηκε στις 12.30 το μεσημέρι στο Spanish Hospital. Η μητέρα της, Maria de Lourdes, θυμάται το χάος εκείνης της ημέρας. Τα επείγοντα ήταν γεμάτα και δεν μπορούσε να λάβει την βοήθεια που χρειαζόταν. Έπρεπε να μπει στο χειρουργείο μαζί με δεκάδες ακόμα τραυματίες. Όταν γεννήθηκε η Rosa, οι γιατροί την πήγαν σε ένα άλλο δωμάτιο, στο οποίο και έμεινε για αρκετές ώρες, μακριά από την μητέρα της. Η Maria είδε κόσμο να τρέχει πανικόβλητος από μέρος σε μέρος, αλλά η κόρη της δεν ήταν πουθενά. Εν τέλει, εκείνη και ο άντρας της την βρήκαν αργά το απόγευμα και δεν την άφησαν ποτέ ξανά μόνη.
Η Rose λέει πως «με λυπεί που ένας τόσο ισχυρός σεισμός έγινε εκείνη την ημέρα, την ημέρα που γεννήθηκα. Μπορεί να ακούγεται εγωιστικό, αλλά κάθε φορά που γίνεται σεισμός, νιώθω μια αίσθηση αδρεναλίνης, αλλά δεν φοβάμαι. Πάντα ένιωθα διαφορετική. Με φωνάζουν «κορίτσι του σεισμού» επειδή είμαι κυκλοθυμική και λιγομίλητη και ίσως να είμαι έτσι επειδή μέσα σε όλο αυτό το χάος πέρασα πολύ ώρα μόνη μου. Είμαι επίσης πολύ αυστηρή, δύσκολη, χαοτική και τελειομανής. Τα γενέθλιά μου είναι γεμάτα από ασκήσεις σεισμού. Δεν είναι και ό,τι καλύτερο, αλλά είμαι οκ με αυτό. Λέω στον εαυτό μου ότι η γη σείστηκε επειδή γεννήθηκα. Το ξέρω, ακούγεται περίεργο αλλά έτσι το σκέφτομαι. Υπήρχε πολύς κόσμος που έκλαψε τους ανθρώπους που έχασε αλλά οι γονείς μου παρά τον φόβο τους, ήταν χαρούμενοι».
Jesus Francisco Flores Medina «το αγόρι του σεισμού»
Η φωτογραφία είναι από την πλατεία Garibaldi, όπου στεκόταν το κτίριο του San Camilito. Εκεί, τον κρατούσε στην κοιλιά της η νεκρή μητέρα του. Εκεί γεννήθηκε. Από τον σεισμό, πέθαναν 24 συγγενείς του.
Η ιστορία του είναι μια από τις δραματικές από τον σεισμό του 1985. «Γεννήθηκα ανάμεσα στους νεκρούς», λέει ο Jesus ξεδιπλώνοντας την ιστορία του. Το κτίριο μέσα στο οποίο ζούσε όλη του η οικογένεια κατέρρευσε και πλέον στην θέση του υπάρχει η διάσημη Plaza Garibaldi.
Εικοσιτέσσερα μέλη της οικογένειάς του, συμπεριλαμβανομένης και της μητέρας του Martha Cruz Medina η οποία ήταν στον έβδομο μήνα της εγκυμοσύνης της με τον Jesus, πέθαναν στα χαλάσματα. Η γιαγιά του η Brenda, είχε φύγει μόλις λίγα λεπτά πριν τις επτά το πρωί, για να πάρει τρόφιμα για το πρωινό, λίγα λεπτά πριν χτυπήσει ο σεισμός. Όταν γύρισε, το κτίριο είχε ήδη καταρρεύσει. Τις επόμενες ημέρες, επέστρεφε εκεί με την ελπίδα πως οι ομάδες διάσωσης θα είχαν βγάλει από τα χαλάσματα τους γιούς, τις κόρες της, τα ανίψια και τα αδέρφια της.
Την τέταρτη πλέον ημέρα, οι ελπίδες ότι θα έβρισκε κάποιον ζωντανό είχαν εξανεμιστεί. Η Brenda μπήκε στα χαλάσματα και πάλι και βρήκε το άψυχο σώμα της κόρης της, της Martha. Η ομάδα διάσωσης είχε ήδη φύγει, αλλά καθώς η Brenda πλησίασε το σώμα της κόρης της, ένιωσε κάτι να κινείται μέσα στο στομάχι της. Χωρίς να το σκεφτεί πολύ και πεπεισμένη ότι αυτό που έκανε ήταν το καλύτερο δυνατό, πήρε ένα ξυράφι και ανοίγοντας την κοιλιά της κόρης της, έβγαλε τον μικρό Jesus, ο οποίος με το ζόρι κρατιόταν στην ζωή, τον έβαλε σε ένα κουτί παπουτσιών και έτρεξε στον πλησιέστερο Ερυθρό Σταυρό, από όπου διακομίστηκε στο πλησιέστερο νοσοκομείο για να λάβει την ιατρική φροντίδα που τόσο χρειαζόταν.
Από εκείνη την ημέρα, η ζωή δεν του προσέφερε και πολλά χαμόγελα. Η κυρία Brenda, μην μπορώντας να ζήσει με τον θάνατο όλης της οικογένειάς της αλλά και να αντιμετωπίσει μια πολύ δύσκολη οικονομική πραγματικότητα, έκανε τρεις αποτυχημένες απόπειρες αυτοκτονίας. Σε μια από αυτές μάλιστα προσπάθησε να πέσει στις γραμμές του τραίνου, κρατώντας τον μικρό Jesus στην αγκαλιά της.
Η ζωή του όμως άλλαξε πλήρως το 1988, όταν ο υποψήφιος για την προεδρία της χώρας Carlos Salinas de Gortari, που είχε ακούσει την ιστορία του, αποφάσισε να βοηθήσει. Ο άνθρωπος που πλέον είναι γνωστός ως «ο νεαρός του σεισμού» βοηθάει τους φτωχούς και μη προνομιούχους της χώρας που έχουν ανάγκη ιατρική φροντίδα, από το γραφείο του που βρίσκεται στην κορυφή του κτιρίου που ανήκει στο κυβερνών κόμμα PRI, στο Mexico City. «Πολλές πόρτες ήταν κλειστές για μένα, αλλά στην πορεία άνοιξαν άλλες. Έχω πλύνει πατώματα και η παιδική μου ηλικία ήταν γεμάτη φτώχεια. Τώρα πλέον μπορώ να πω ότι άξιζαν όλα αυτά που πέρασα και για αυτό έχω να ευγνωμονώ την μητέρα μου που με κράτησε ζωντανό μέσα στο νεκρό της σώμα και την γιαγιά μου που με βοήθησε να έρθω σε αυτόν τον κόσμο. Ο Θεός είναι μεγάλος», δηλώνει χαρακτηριστικά.
Paulina Guzman
Η φωτογραφία τραβήχτηκε στο σημείο όπου πέθαναν 600,000 ράφτρες, οι οποίες δούλευαν υπό άθλιες συνθήκες σε sweat shops όταν η περιοχή χτυπήθηκε από τον σεισμό.
Γεννήθηκε στις 8 το πρωί στο México Hospital.
Τα παρακάτω της τα είπε η μητέρα της: «η μητέρα μου άρχισε να έχει συσπάσεις νωρίς το πρωί και της είπαν να πάει κατευθείαν στο νοσοκομείο. Εκεί την βρήκε ο σεισμός. Ο κόσμος άρχισε να ακούει για τις ζημιές στην πόλη μέσω του ραδιοφώνου. Είπαν πως το κτίριο Chihuahua στο Tlatelolco, εκεί που ζούσαν οι γονείς της, είχε καταρρεύσει, αλλά τελικά ήταν το κτίριο Nuevo Leon. Ήταν τόσο αναστατωμένη που της έσπασαν τα νερά. Ηρέμησε μόνο όταν ενημερώθηκε πως το κτίριο που έμεναν οι γονείς της τελικά δεν είχε καταρρεύσει. Η μητέρα μου θυμάται να ακούει πολλές κραυγές και ουρλιαχτά, μιας και ήταν πάνω από τα επείγοντα. Εκείνη την ημέρα, ο μικρός μου αδερφός δεν πήγε στον παιδικό σταθμό, ο οποίος τελικά κατέρρευσε, σκοτώνοντας σχεδόν τους πάντες μέσα σε αυτόν. Μια φίλη της μητέρας μου βρέθηκε νεκρή μέσα στα χαλάσματα κρατώντας τα δύο της παιδιά».
Cesar Lopez Fuentes
Η φωτογραφία του είναι από το σημείο που στεκόταν το κτίριο Nuevo Leon, στο Tlatelolco. Περισσότερα από 330 άτομα έχασαν την ζωή τους εκεί. Ο Cesar μένει πολύ κοντά σε αυτό το σημείο.
Γεννήθηκε στις 8.13 το πρωί.
Για τον Caesar, το ότι γεννήθηκε εκείνη την ημέρα του φαντάζει κανονικό. «Θυμάμαι αυτήν την ημέρα γιατί χάθηκαν πολλοί άνθρωποι, είναι μια ημέρα που έχει σημαδέψει την συνείδηση της πόλης πριν και μετά, αλλά είναι και τα γενέθλιά μου, άρα και ένας λόγος για να γιορτάσω. Είναι όμορφα από αυτήν την έννοια και πολλοί θυμούνται τον σεισμό και με συγχαίρουν. Είναι δύσκολο να το ξεχάσεις».
Ρωτάω τον Diego, τον 8χρονο γιο του, αν ξέρει ότι την ημέρα που γεννήθηκε ο πατέρας του έγινε ένας μεγάλος σεισμός στην πόλη. Το πρόσωπό του φωτίζει σαν από περηφάνια. Του λέω πως δεν θα ήταν εδώ, αν δεν ήταν και ο πατέρας του. Μοιάζει να ψάχνει την απάντηση στα μάτια του Caesar, ο οποίος επιβεβαιώνει τα λεγόμενά μου. Ο Caesar λέει πως πολλοί πέθαναν εκείνη την ημέρα και πως αν και είναι μια χαρούμενη ημέρα για την οικογένειά του, για άλλους είναι λυπηρή, καταλήγοντας με το στωικό: «γιέ μου, είναι μέρος της ζωής».
