Alle foto’s zijn onderdeel van Jimmy Cauty’s project.

Jimmy Cauty heeft me toch een leven gehad. In de late jaren tachtig scoorde hij samen met zijn partner Bill Drummond als het houseduo KLF twee hits, waarover het duo ook een boek schreef. Ze vierden hun succes door op de Brit Awards van 1992 een ongeladen machinegeweer leeg te schieten over hoofden van de bijeengekomen muziekindustrie, en verbrandden uiteindelijk omgerekend meer dan een miljoen euro aan briefgeld – bijna alles wat ze verdiend hadden – op het afgelegen Schotse eiland Jura.

Met alle media-aandacht die eraan geschonken is, zou die stunt waarschijnlijk tien keer zoveel waard geweest zijn aan publiciteit. Toch heeft Cauty zich nadien op de achtergrond gehouden om te werken aan zijn eigen kunstprojecten. Zijn laatste werk is The Aftermath Disclocation Principle Part One: A Small World Re-Enactment. Het beeldt de nasleep na een verwoestende miniatuurrel uit, op schaal 1:87 (en toch nog 40 vierkante meter groot). Het sombere stadslandschapje is rijk aan met puin bezaaide viaducten, afgebrande auto’s, fastfoodtenten die met de grond gelijk zijn gemaakt, en de enige levende wezens zijn de zwermen politiemannen in fluorescerende jasjes, die zich af lijken te vragen waar de herrieschoppers zijn gebleven. 

Vóór Aftermath werkte Jimmy Cauty aan een reeks kleinere stukken in A Riot in a Jam Jar. Cauty legt uit dat hij tijdens een bezoek aan de supermarkt inspiratie kreeg voor dat project. Hij keek naar de nette rij mensen voor de geautomatiseerde kassa en dacht: “Als ik twintig jaar jonger was geweest, zou ik hier spullen jatten, dingen mollen en wegwezen. Maar iedereen daar was zo passief,” zei hij. “Mensen komen er alleen hun kant-en-klaarmaaltijd halen om het vervolgens op te eten, naar bed te gaan en weer op te staan om te werken. Niemand leek zin te hebben in een relletje.”

En toen begon de onrust in Groot Brittannië. Eerst de oproer bij de studentenprotesten in 2010 en daarna de spontane plunderingen in de Londense buitenwijken, die volgden op het neerschieten van Mark Duggan door de Britse politie in 2011. Die waargebeurde scenario’s verwerkte Cauty rechtstreeks in zijn miniatuurcreaties zoals in Off Wiv Their Heads (met Charles en Camilla die uit hun auto worden getrokken voor een executie), Edward Woolard Thinking (over de student die tijdens de studentenrellen een brandblusser van een hoog gebouw afgooide), en The Ritual Hanging Of Nick Clegg (spreekt voor zich).

Ik sprak met Jimmy af in de L-13 Gallery in Hoxton. 

VICE: Je stukken van Riot in a Jam Jar zijn vaak vooral grappig, maar er is iets overweldigends aan de omvang van The Aftermath Disclocation Principle Part One. Het is bijna beangstigend.
Jimmy Cauty: Nou, er zitten wel wat grapjes in – dat kan ik niet helpen. Maar ja, de Jam Jars waren iets leuker. Dit project is anders omdat er geen geweld in voorkomt. Er heeft uiteraard wel veel geweld plaatsgevonden, maar je weet niet precies wat er is gebeurd, of waarom.

Hoe is het om op zo’n kleine schaal te bouwen?
Om gek van te worden. Absoluut om gestoord van te raken. Ik bedoel, ik ben te oud – ik kan amper meer zien. Ik had hulp van twee professionele modelbouwers en een meisje, Sophie, die de politiemannen schilderde. Op een dag waren we bezig om kabels voor de hoogspanningsmasten te maken en ik deed het volgende [beeldt uit hoe hij een draadje vasthoudt], “Kun je het van me overnemen?” omdat ik het niet kon zien. Waarop Sophie zei, “Je hebt niks in je handen, Jimmy.”

Wat trekt je aan in het thema van burgerlijk verzet tegenover de staat?
Ik heb mezelf altijd wel anti-establishment gevonden, hoewel ik zelf nooit echt aan een collectieve rel heb meegedaan. Ik heb dat soort dingen altijd een beetje vermeden. Maar het idee van burgerlijke ongehoorzaamheid heeft me altijd erg aangesproken. ‘Nee’ zeggen tegen de Man.

Waar komt de titel vandaan?
Steve [Lowe, de eigenaar van L-13] heeft hem bedacht. Ik kon de naam maar niet onthouden – ik heb er echt op moeten stampen. Heel vreemd: lange tijd had het project geen naam omdat ik er geen verhaal bij had. Het grootste deel van de negen maanden was ik bezig met het bouwen van het landschap, en het verhaal erachter kwam pas tegen het einde, toen ik er mensen aan toevoegde. Later bleek dat alle relschoppersfiguren verdwenen waren – we weten niet waarom – en alle politie stond daar maar op het randje van de tafel, in de diepte te turen.

In dit werk is de politie zich er voor het eerst van bewust dat er een einde bestaat aan hun wereld. In de Jam Jar-stukken is hun wereld allesomvattend – ze hadden geen interesse in onze dimensie. Maar in de nasleep van de rellen zijn ze zich ineens bewust van de andere realiteit waarin ze zich bevinden.

Je hebt bijna medelijden met ze.
Ja, het is ergens heel aandoenlijk. Het zijn uiteindelijk ook maar mensen. Ik heb heus niks tegen de politie – agenten zijn zich bewust van de moeilijke positie waar ze zich in bevinden.

Zie ik daar ook de Britse koningin?
Nou, het zou haar moeten zijn, maar ik vind het meer Kate Middleton. Ze wordt geëvacueerd met een helikopter. Ze probeert weg te komen, maar er is geen hoop op redding. De helikopter is maar een stuk speelgoed – het zal nooit echt vliegen. Maar je kunt je vast een scenario voorstellen waarin de koninklijke familie wordt afgevoerd naar een of andere veilige haven.

Dit stadslandschap is in feite een soort voorgeborchte. Toch?
Precies. Geen ontsnapping mogelijk. De koningin zal nooit geëvacueerd worden. Ze zal tot in de eeuwigheid op die parkeerplaats zitten wachten.

Dus wat gebeurt er met The Aftermath Dislocation Principle? Het lijkt me niet iets wat je gemakkelijk kunt verkopen.
Heb je interesse?

Hoeveel vraag je ervoor?
Weet ik eigenlijk niet! Als het terugkomt uit Nederland wil ik er een mooie plek voor vinden. Ik wil niet dat het rechtstreeks in een opslagruimte verdwijnt – ik wil dat het een beetje rondreist. Dat het naar nog wat andere galerieën gaat. We hebben zelfs overwogen om er een echt modeldorp van te maken ergens. Je weet wel, met een draaihekje – dat mensen langskomen, vijf euro per persoon betalen en er wanneer ze maar willen doorheen kunnen wandelen. Ik denk nu gewoon hardop. Wat moet je verder nou met zo’n ding? Het is een beetje een gedrocht, eigenlijk.

Inderdaad. En hoeveel vraag je voor een Jam Jar?
Die kosten bijna 300 euro. Sommige mensen – uit de kunstwereld, of mensen die weten hoeveel werk ik erin heb gestoken – vinden dat dus retegoedkoop. Maar mijn zus vroeg ooit hoeveel ik verwachtte dat mensen ervoor zouden betalen. Toen ik zei dat ze tussen de 300 en 500 euro kosten, barstte ze in lachen uit: “Denk je echt dat iemand dat voor een jampot gaat betalen?”

Volg Louis op Twitter: @louispattison

Het werk van Jimmy Cauty is te zien bij Piet Hein Eek in Eindhoven vanaf vandaag tot en met zaterdag 15 maart 2014.