lazlo-photo

Doe nu even snel zoeken op Google naar “Fukushima straling oceaan.” De resultaten zijn (en dan vooral in het Engels) een aanfluiting: er komt hooguit één link per pagina voor die daadwerkelijke nauwkeurige journalistiek bevat. De rest zijn panieklik-blogs, schreeuwerige anti-allessites en magische voorstellingen van wetenschapsjournalisme. Je vind er hooguit wat Trouw– en Volkskrant-artikelen en een paar Reuters-persberichten tussen, maar het grootste deel zijn blogs die traffic binnenharken door bronmateriaal zo door de mangel te halen dat er uiteindelijk een veel duisterder, enger en complotachtiger beeld uit komt rollen.

Ik vind het een doodeng idee dat het grootste deel van mijn vrienden op deze manier informatie vergaart. Alleen al door een Facebook-account te hebben, zie ik dat ze dat doen, ook al hebben vele van hen van een universitaire opleiding genoten. En toch zijn er onder al die prachtige geesten een hoop die RT of Natural News verkiezen boven sites die aansluiting met de werkelijkheid hebben. 

Een gebeurtenis als Fukushima is een wederopstanding voor schijtsites zoals de bovengenoemde. Er komt straling bij vrij, iets wat uitgedrukt kan worden in een pagina-lange lijst eenheden die allemaal een ander aspect van het fenomeen beschrijven. Een fenomeen dat zo algemeen voorkomt dat het woord op zichzelf niets betekent. Wat bedoelen mensen in godsnaam met de zin “Straling bereikt de Amerikaanse westkust”? Op sites die mensen bang willen maken betekent het blijkbaar iets, maar in de werkelijkheid drukken ze er exact niks mee uit. Specifieke details – en nog belangrijker: een bron vinden over zo’n uitspraak is vrijwel onmogelijk door gewoon te googlen. 

Uiteindelijk stuitte ik op een redelijk degelijke fact sheet bij Deep Sea News, dat samengesteld is uit wetenschappelijke artikelen (inclusief bronvermelding), die de stralingniveaus van na de ramp in de Stille Oceaan uiteen zetten. De auteur, Dr. Kim Martini van de University of Alaska, schrijft, “Wat betekent in de praktijk tienduizend of een miljoen keer zo veel straling? Dat betekent dat de westkust [van Amerika, red.] stralingsniveau’s van tussen de 1 – 20 Bq/m3 kan verwachten,” waarbij hij drie verschillende onderzoeken citeert die gepubliceerd zijn in de Environmental Research Letters, de Journal of Environmental Radioactivity en Deep Sea Research Part I: Oceanographic Research Papers. 

Een vierde onderzoek, in 2012 gepubliceerd via PNAS, onderzocht bestaande stralingsniveau’s voor de kust van Japan in 2011. De piek zat op 325 Bq/m3. 

Dit zijn de nummers die ik zocht toen ik op zoek ging naar zinnige informatie, maar het riool van onzin in werd gezogen. Ik zocht die cijfers zodat we ze konden vergelijken met wat natuurlijke stralingsequivalenten, die straling (wat gewoon een dom deeltje is dat een atoom dumpt) in perspectief zetten. Hiervoor hebben we bijvoorbeeld de beroemde bananenanalogie. Bananen bevatten doorgaans een half gram radioactief kalium. Dat kalium produceert een klein beetje straling via beta-verval – niet veel, maar wel nét zo veel dat soms ladingen bananen een stralingsalarm af laten gaan.

Jijzelf bent trouwens ook redelijk radioactief. En daarnaast is er altijd en overal een basisniveau straling aanwezig. Je bent nergens veilig van straling. Op zo’n plek zou je verstoken moeten zijn van vrijwel alles en volgens mij bestaat zo’n plek niet. Maar de banaan verschaft meer inzicht omdat ‘ie voor zijn grootte best wel radioactief is.

katerha/Flickr

Laten we het nu hebben over het 20 Bq/m3 worst-case scenario van Dr. Martini. Want wat betekent dat? Het is de hoeveelheid Becquerels – het aantal atoomkernen dat per seconde radioactief vervalt – die we in een kubieke meter water in de Stille Oceaan zouden vinden aan de Amerikaanse kust (en een kubieke meter is pakweg de grootte van een vliegtuigtoilet). Je lichaam is ongeveer 4960 Becquerels waard, puur door de potassiuminhoud. Een banaan levert zo’n 15 Becquerels, en Forbes deed de sommen voor de gehele Fukushima-ramp: 76 miljoen bananen. 

Tenslotte moeten we het ook nog even over de vissen hebben. Er schijnen een hoop mensen te zijn die geloven dat Fukushima de aarde een oceaan aan vissen heeft gekost. Volgens een ander PNAS-artikel, dat de proef op de som nam, levert een blauwvintonijn die bij de Californische kust gevangen wordt ongeveer een halve banaan straling aan je lichaam. De meting werd in 2011 uitgevoerd, en het onderzoek vond in vervolgmetingen in 2012 ongeveer de helft van dat niveau terug. Dat zou dus een kwart-banaan betekenen, of een kaliumarme appel.

Het punt wat ik wil maken is dus: stress liever wat slimmer. Maak je druk om waar je je informatie vandaan haalt – ken het verschil tussen een onderzoek in Science of Nature en een ‘onderzoek’ in Medical Hypotheses. Sommige bronnen zijn letterlijk beter dan andere, en sommige zijn gewoon honderd procent waardeloos. Of probeer gewoon in je achterhoofd te houden dat er een enorm stuk internet bestaat dat er alleen op uit is om je bang te maken om ofwel geld te verdienen of om een ideologie aan te smeren – en ik weet niet wat erger is.

@everydayelk