“Ik heb een gast ontmoet die eindeloos over zijn leven begon te vertellen zonder mij ook maar één vraag te stellen.” Ik verveelde me zo erg, ik had best een pint bier willen drinken.” Clara (29 jaar) nam vorig jaar voor het eerst een maand pauze van alcohol. Ze was blij te ontdekken dat ze nuchter “niet minder grappig of minder interessant” is. Katers heeft ze niet gemist, evenmin als “de hel van de eerste vrijpartijen onder invloed.” Maar er waren ook een paar moeilijke momenten, vooral tijdens de eerste dates met bijna onbekenden.

Het alcoholgebruik daalt, vooral onder jongeren. Nederlanders drinken tegenwoordig ongeveer 10 %-25 % minder pure alcohol per persoon per jaar dan 30  jaar geleden. Toch blijft de bar een van de meest gebruikelijke plekken om een eerste afspraak te maken. Voor wie een groot deel van zijn of haar liefdesleven met een glas in de hand heeft doorgebracht, vraagt nuchter zijn om een nieuwe leerschool: hoe kijk je elkaar zonder alcohol in de ogen, durf je een eerste kus te geven en misschien meer als het klikt?

Een eerste (positief) punt: iemand nuchter ontmoeten, sluit automatisch bepaalde mensen uit aan wie je met een paar glazen op misschien een kans had gegeven. “Dronken was ik waarschijnlijk al blij geweest dat ik in de smaak viel, zonder me af te vragen of dat wederzijds was”, analyseert Clara wanneer ze terugdenkt aan haar mislukte afspraak. “Maar nuchter kon ik er niet omheen dat ik gewoon niet geïnteresseerd was.”

De ontremmende kracht van alcohol kan een ontmoeting weliswaar versoepelen, maar helpt niet om de beste beslissingen te nemen en de effecten zijn onvoorspelbaar: “Ethanol werkt in op zoveel neurotransmitters dat we niet zeker weten wat er zal gebeuren”, legt Catherine Hanak, psychiater en verslavingsarts aan het CHU Brugmann in Brussel, uit. Het is dan moeilijk om in de juiste toestand te zijn om goed in te schatten wat je ervaart bij een nieuwe ontmoeting. Heb je die persoon op zichzelf gewaardeerd vanwege zijn of haar aanwezigheid, of komt het gewoon vanwege het feit dat je een paar glazen achterover hebt geslagen?

Enkele maanden na het einde van haar pauze heeft Clara uiteindelijk iemand ontmoet op een avond waarop wel alcohol werd gedronken. Gelukkig vindt ze hem nog altijd leuk, ook wanneer ze niet drinkt: “Het gaat supergoed!” Maar we hebben elkaar van alles verteld over ons leven waar ik me niets meer van herinner. Nu durf ik bepaalde vragen niet meer te stellen, uit angst dat we het daar al over hebben gehad…”

Wanneer je ervoor kiest om nuchter naar de liefde te zoeken, is leren omgaan met je zenuwen zonder je achter een glas te verschuilen een grote uitdaging. Valérie (33) beschouwt zichzelf niet als alcoholiste, maar ze dronk altijd tijdens haar afspraakjes, onder meer “om [haar] sociale angst het zwijgen op te leggen”. Na een relatie die heel slecht is afgelopen en die ze veel eerder zou hebben beëindigd als ze minder onder invloed was geweest, is ze volledig gestopt met drinken. Sinds enkele weken gebruikt ze datingapps, maar ze heeft nog geen afspraak vastgelegd, omdat ze nog te veel opziet tegen de mening van anderen: “Ik ben bang dat ik me niet op mijn gemak zal voelen en me zal moeten verantwoorden, of dat men me vraagt waarom ik niet drink…”

Maud (24) heeft zich daarentegen nooit graag “helemaal klem gedronken”, maar ze stopte met alcohol na een periode waarin ze vond dat alcohol te veel deel begon uit te maken van haar dagelijks leven. Nadat ze was gestopt, werd ze getroffen door de sociale druk die van alcohol een automatisme maakt, en door de seksistische stereotypen die daarmee gepaard gaan: “Als meisje moet je drinken, maar niet te veel. Toen ik vertelde dat ik ooit echt stomdronken was geweest, voelde ik dat dat niet overeenkwam met het vrouwelijke ideaal van sommige jongens… Terwijl we ons misschien zouden moeten afvragen waarom iedereen altijd zo veel drinkt.” In elk geval, ook al kan het weinig spannend en zelfs wat zwaar aanvoelen, “is het belangrijk om uit te leggen dat je niet drinkt, om met gezonde basisafspraken te beginnen,” vindt Catherine Hanak.

Nuchter sinds drie jaar na lange jaren van dronkenschap, heeft cabaretier Maxime Musqua (36) technieken ontwikkeld om het onderwerp te relativeren. “Ik spreek af op zondagochtend, dat is superpraktisch om geen verschil te hebben in alcoholgebruik,” vertelt hij me.

Sommige gebruikers van dating apps lijken ook steeds meer open te staan voor dates buiten een bar. In 2022 publiceerde de app Bumble haar voorspellingen. Volgens hun bevindingen speelt alcoholgebruik niet langer zo’n belangrijke rol bij ontmoetingen of liefdesrelaties als vroeger. Op deze app zegt 34% van de ondervraagden bovendien tegenwoordig eerder kans te maken op een dry date dan vóór de pandemie.

Maar door te stoppen met drinken of je alcoholgebruik te verminderen, kan het ook zijn dat je gewoon even een pauze nodig hebt in je liefdesleven. Annabelle (31) besloot haar consumptie te beperken omdat ze de katers niet meer aankon, terwijl ze al haar energie stak in belangrijke veranderingen in haar leven: “Ik was van beroep aan het veranderen, ik volgde therapie…” Deze periode bracht haar op liefdesgebied in een soort woestijn van iets meer dan een jaar, die ze “eigenlijk best goed heeft doorstaan”. “Intern was het gewoon te veel rommel om met iemand samen te zijn,” vindt ze. Sinds enkele weken ziet ze een jongen die ze ontmoette tijdens haar zanglessen, een activiteit die ze is begonnen nadat ze met alcohol was gestopt.

Voor Paul (43) is het nog steeds ingewikkeld. Al meerdere jaren loopt hij bij een verslavingsarts. Hij realiseerde zich dat zijn alcoholisme een vorm van emotionele afhankelijkheid voedde. “Ik ging van de ene ontmoeting naar de andere en dronk telkens een glas omdat ik een laag zelfbeeld heb en niet alleen kan zijn,” legt hij uit. “Ik ben ook bang dat ik anderen ongelukkig maak.” Sinds drie maanden is hij nuchter en hij vindt dat hij eerst “de tijd moet nemen om zichzelf te verzorgen en weer op te bouwen” voordat hij nieuwe ontmoetingen aangaat.

“De eerste kus is altijd moeilijker,” vervolgt Maxime Musqua. “Het kan wat langer duren; er is dat moment waarop je weet dat je elkaar leuk vindt, maar je weet niet of het het juiste moment is om iets te proberen… En tegelijkertijd, zodra het lukt, kan het ook veel beter zijn omdat je zeker weet dat je het wilt! Je hebt langer gewacht en voelt ook meer doordat je nuchter bent.”

Niet verrassend is seks over het algemeen beter wanneer je helemaal bij zinnen bent en je het je de volgende dag kunt herinneren. “De samensmelting van lichamen is niet te vergelijken!” aldus de enthousiaste journaliste Charlotte Peyronnet (33). Met terugwerkende kracht denkt ze dat alcohol haar heeft begeleid in de “lange heteroseksuele dwaling” die ze beschrijft in Et toi, pourquoi tu bois? (Éditions Denoël, 2024). “Ik denk dat ik altijd al lesbisch ben geweest, maar dat ik het jarenlang voor mezelf heb verborgen; alcohol heeft me enorm geholpen om mezelf voor de gek te houden,” vertrouwt ze me toe. “Ik dronk ’s ochtends een glas witte wijn om zin te krijgen in seks.”

Nefeli (30) vindt dat nuchterheid haar helpt om beter haar eigen toestemming te respecteren. “Vroeger gebeurde het heel vaak dat ik de volgende ochtend wakker werd en me afvroeg waarom ik daar was,” zegt ze. “Dat mis ik helemaal niet.” Hoewel ze een zekere “nostalgie” voelt bij de herinnering aan “die nachten waarop ze onbekenden kuste,” iets wat ze nu niet meer durft, vindt ze dat ze “er helemaal op vooruit is gegaan,” omdat ze zich “veiliger voelt” en “meer vervuld in een zachtere seksualiteit.”

Seks hebben terwijl je nuchter bent, was niet eenvoudig voor Charlotte Peyronnet: “Ik had ontzettend veel complexen over mijn lichaam die ik wegdronk met alcohol. In het begin had ik helemaal geen verlangen meer naar mijn partner. Ik heb veel tijd besteed aan masturberen, ik moest alles opnieuw leren, een nieuwe verbeelding creëren voordat ik me er klaar voor voelde.” Maar ook zij zegt dat ze nu kan genieten van de positieve kanten. Want voorbij de relatie met jezelf, met je lichaam en/of je seksualiteit, kan nuchterheid ook je partner ontlasten, als je een relatie hebt. “Mijn vriendin vertelde me dat ze zich constant zorgen maakte over het moeten oplossen van de schade die mijn drankgebruik veroorzaakte, dat ze me misschien naar het ziekenhuis moest brengen,” vervolgt Charlotte. Onder andere haar partner heeft haar enorm geholpen om te stoppen met drinken: “Ik zag in haar ogen dat ze nog steeds van me hield en me steunde, dat gaf me ontzettend veel kracht.” Het niet langer gebruiken van alcohol als uitlaatklep kan je ook helpen om beter te communiceren binnen een relatie. “We letten meer op elkaar, we wisselen meer uit,” vindt Evelyne, oprichtster van het Instagram-account @sobreetbranchee. Na haar stop met alcohol in september 2020, gevolgd door de vermindering van het alcoholgebruik van haar partner, gaat het koppel vaker samen eropuit. “We gaan elke week samen uit eten, naar de bioscoop of naar de bibliotheek,” vertelt ze enthousiast. Avonden met z’n tweeën zijn nu lichter, minder gericht op de geopende fles bij het eten en de beklemmende sfeer die daar vaak op volgde. Met minder alcohol tussen hen in, heeft hun verbondenheid weer terrein gewonnen.

Deze veranderingen zijn deels te verklaren doordat je “vaak meer aanwezig bent in een relatie nadat je gestopt bent met drinken, vooral als alcohol voorheen het middelpunt van je leven was,” bevestigt Catherine Hanak, al moet je geen algemene conclusies trekken: er zijn alcoholisten die hun relatie prima weten te beheren. “Als je drinkt, wacht je vaak tot je dronken bent om je relatieproblemen aan te pakken,” voegt Maxime Musqua eraan toe. “Nuchter ben je gedwongen om conflicten op een andere manier op te lossen, door aandacht te hebben voor je emoties, er woorden aan te geven en de kwetsbaarheid te tonen die nodig is om ze aan je partner bloot te leggen.”

Hoewel nuchterheid “meestal veel positieve dingen” met zich meebrengt, erkent Catherine Hanak dat het ook spanningen kan veroorzaken. “Bijvoorbeeld wanneer het de partner van de drinkende persoon was die veel beslissingen nam voor het koppel: nuchter begin je veel meer je mening te geven.” “Het evenwicht moet dus opnieuw worden gevonden.”