Beeld: Flickr/gunes t

Een psycholoog in het VK is begonnen met ’s werelds eerste online onderzoek naar een weinig bekende, maar zeer echte subcultuur: vampiers.

Emyr Williams van Glyndwr University in Wales heeft een vragenlijst online gezet waarmee hij een psychologisch plaatsje hoopt te maken van de leden van de vampiergemeenschap. Zijn onderzoek vindt zijn oorsprong in de religiepsychologie, dat als doel heeft om gedrag, traditie en rituelen binnen religies op een wetenschappelijke manier te verklaren.

Vampirisme is natuurlijk niet precies een religie, maar Williams probeert vergelijkbare technieken toe te passen op wat volgens hem een subcultuur met duizenden leden in het VK is. We hebben het hier trouwens niet over Twilight-superfans, en Williams suggereert ook niet dat er bloeddorstige mensen rondlopen die door zonlicht in stof veranderen; het onderzoek richt zich op een groep mensen met bepaalde tradities en beweegredenen die niet eerder academisch onderzocht zijn.

Zoals hij in de introductie uitlegt: “Het doel van het onderzoek is om psychologische kennis op te doen over de huidige vampiersubcultuur, met de hoop dat er een serie academische publicaties uit volgt die begrip voor vampiersubcultuur verspreiden.”

Geïntrigeerd door het concept van wetenschappelijke methodes toepassen op een bizarre groep als ‘vampiers,’ en geïnteresseerd in de praktische kant hiervan, belde ik Williams om te vragen hoe hij bij dit uitzonderlijke onderwerp kwam.

MOTHERBOARD: Ok, vertel me over het onderzoek. Wat hoop je te ontdekken?

Emyr Williams: Ik wil graag iets doen dat redelijk gewoon is in de wereld van religiepsychologie, namelijk het bieden van een psychologisch profiel voor verschillende groepen of culturen. Ik doe dat door middel van een vragenlijst waarin een aantal zeer gevestigde psychologische meetwaardes in, die dingen als persoonlijkheid, zelfvertrouwen en religieus geloof meten. Zo kan ik een beetje begrijpen of vampiers van een bepaald persoonlijkheidstype zijn en welke deze dan is.

Tegenwoordig is het zo dat de echte vampiers hun eigen sociale groepen hebben gevormd – ze hebben een bepaalde kledingstijl en een bepaald soort muziek waar ze naar luisteren, maar de kern is toch echt deze drang naar bloed of psychische energie

Oké, je hebt het over religiepsychologie – zit er een religieus aspect aan vampirisme?

Dat zou goed kunnen. Als ik de vampiers hoor praten, hebben ze het vaak over hun “interne ontwaking,” een soort bewustwording dat ze bloed of psychische energie nodig hebben. En dat dit ze verbindt met een andere wereld. Dat klinkt in mijn oren vergelijkbaar met de taal die sommige religieuze mensen erop nahouden.

Hoe kwam je eigenlijk achter het bestaan van deze vampiers?

Ik ben altijd al geïnsteresseerd in het rare en bovennatuurlijke: hoe raarder het is, hoe beter. Toen ik mijn master deed, las ik een paper dat de religieuze en sociaalculturele overtuigingen van vampiers in Amerika onderzocht. Dat was de eerste keer dat ik van echte vampiers hoorde, en vanaf toen ben ik daar interesse voor gaan ontwikkelen.

Ben je al in contact geweest met de gemeenschap? Hoe weet je alles wat je tot nu toe weet?

Ik heb de gemeenschap onderzocht – in het verleden is er zeker in Amerika een hoop autobiografische literatuur geweest over waarom mensen vampiers willen worden, hoe ze vampiers zijn en wat ze eigenlijk doen. En heb contact met een paar veteranen in Engeland die me meer inzicht geven in wat er allemaal speelt.

Wat maakt nou iemand een “echte” vampier?

De definiërende karakteristieken zijn een innerlijke drang naar bloed of psychische energie. Tegenwoordig is het zo dat de echte vampiers hun eigen sociale groepen hebben gevormd, dus ze hebben een bepaalde kledingstijl, een bepaald soort muziek waar ze naar luisteren, maar de kern is toch echt deze drang naar bloed of psychische energie. 

Vampirisme is niet wat je ziet in films. Deze video legt een beetje uit hoe ‘psychische’ vampiers werken.

Wat bedoel je met psychische energie?

Ik weet het niet om eerlijk te zijn. De psychische vampiers zeggen dat ze een kamer in kunnen lopen en niet fysiek van iemand hoeven eten; ze krijgen energie door dichtbij iemand te zijn, en diegene voelt zich dan leeggezogen. Ze zien het volgens mij als een etherische uitwisseling van energie tussen mensen. 

Jij schat dat er ongeveer 15,000 mensen in het Verenigd Koninkrijk zijn die zichzelf zien als vampier. Hoe kom je aan dat getal?

Ik heb verschillende online gemeenschappen gesproken en het aantal mensen gezien die actief zijn binnen onze landsgrenzen. Er zijn wat groepen die denken dat ik het overschat, andere denken dat ik het heb onderschat, maar dit getal lijkt een mooi gemiddelde.

Vertel me meer over de methodes van je onderzoek. Je hebt een vragenlijst online gezet; wat moeten mensen allemaal doen?

Alles wat mensen hoeven doen is het beantwoorden van een serie gesloten vragen, en dan komen al die vragen samen om verschillende psychologische waardes te bepalen. Het is een best lange vragenlijst. Ik denk dat het zo’n 250 vragen zijn, maar het geeft wel een beeld van wat er psychologisch gezien allemaal aan de hand is.

Ben je niet bang dat mensen het voor de grap gaan invullen? Hoe wil je de nauwkeurigheid van de resultaten garanderen?

Dit is een probleem bij alle vragenlijstonderzoeken in psychologie. Een hoop meetwaardes die ik hier gebruik bevatten zogenaamde instemmingsschalen. Dus als je op een bepaalde manier een vraag beantwoordt, en dan vijf of zes vragen van dezelfde constructie anders beantwoordt, dan kun je bepalen of iemand er een grap van maakt.

Laten we niet bang voor zijn, maar ze beter leren begrijpen

Het is ook een lange onderneming, dus als iemand het voor de gein gaat invullen dan zouden ze zich halfverwege vervelen. Het duurt tussen de 20 en 30 minuten om helemaal in te vullen. Maar dat wordt uiteraard meegenomen in de weging van de data en hopelijk zorgt de interne structuur van de vragenlijst ervoor dat we grappenmakers eruit kunnen vissen. 

Wat is de volgende stap? Wat ga je doen als je alle data verzameld hebt?

De volgende stap is hopelijk om samen te werken met een collega van me bij de University of Bath, om de vragenlijst op te volgen met een serie kwalitatieve interviews. Dan kunnen we dingen wat meer in de diepte gaan uitzoeken, en hopelijk de twee datasets gebruiken om een profiel op te bouwen. Mijn hoop is dat ik de kwantitatieve data snel genoeg kan publiceren en dan de kwalitatieve data kan gebruiken om er een boek van te maken.

Wat is het uiteindelijke doel?

Om een bestaand deel van de maatschappij te begrijpen. Op het moment moet je er echt deel van uitmaken om er een idee van te krijgen. Daarnaast wil ik iets doen aan de reacties van de mensen die ik de afgelopen weken heb gezien – die zeggen dat het niet waar is als iemand zichzelf een vampier noemt en zeker weten niet helemaal honderd zijn. Ik wil laten zien dat dit een legitiem deel van de maatschappij is; en dat we niet bang voor ze moeten zijn, maar ze beter moeten begrijpen.